Atatürk Çizgisinde Türk Milliyetçiliği Bugün Bizden Ne İster?

Feridun Yıldız avatarı
Atatürk Çizgisinde Türk Milliyetçiliği Bugün Bizden Ne İster?

Atatürk çizgisinde Türk milliyetçiliğinin temel ilkeleri ve günümüzdeki yansımaları, egemenlik millete aittir ilkesi etrafında şekillenerek halkın hak ettiği refah ve adalete ulaşmasını hedeflemektedir. Metin, ortak vatan eşit yurttaşlıkla korunur prensibini vurgulayarak etnik köken veya inanç farkı gözetmeksizin tüm bireylerin kanun önünde eşit muamele görmesi gerektiğini savunur. Bununla birlikte, tam bağımsızlığın korunabilmesi için bağımsızlığın iktisadi bir temeli vardır anlayışıyla tarım, teknoloji ve üretim alanlarında dışa bağımlılığın azaltılması şart koşulmaktadır. Aynı zamanda ortak dili ve kültürü geliştirmek amacıyla Türkçenin korunması ve eğitim yoluyla gelecek nesillere aktarılması millî bir sorumluluk olarak ele alınmaktadır. Son olarak, dış politikada millî çıkar barış içinde de savunulur ilkesi benimsenerek hem iç huzurun hem de uluslararası barışın önemi hatırlatılmaktadır.

 

Bir genç bu ülkede emeğinin karşılığını alacağına inanmıyorsa, bir çiftçi gelecek yıl ne ekeceğini hesaplayamıyorsa, bir yurttaş mahkemeye düştüğünde hakkını aramak için kimin kapısını çalacağını düşünüyorsa, milliyetçilik adına önce hangi soruyu sormalıyız?

Bence soru şu. Türk milletinin kendi memleketinde özgür, eşit ve refah içinde yaşaması için ne yapıyoruz?

Atatürk’ün milliyetçilik anlayışına buradan bakıyorum. Çünkü Millî Mücadele’nin ortaya çıkardığı mesele, işgal altındaki toprakların kurtarılmasıyla bitmiyordu. O topraklarda egemenlik kime ait olacaktı? Birbirinden farklı kökenlere ve inançlara sahip insanlar hangi ortak bağla aynı devletin yurttaşı olacaktı? Askerî zaferden sonra bu devlet kendi ekonomisini kurabilecek, kendi kararını verebilecek miydi? Cumhuriyet, bu sorulara birlikte verilmiş bir cevaptı.

 

ATATÜRK TÜRK MİLLETİNİ NASIL TARİF ETTİ?

Afet İnan’ın Medenî Bilgiler çalışmasında yer alan ve Atatürk’ün el yazılarıyla da yayımlanan tarif açık: “Türkiye Cumhuriyeti’ni kuran Türkiye halkına Türk milleti denir.” Bu cümlede milletin nasıl ortaya çıktığını anlatan bir kelime var: Kuran. Kurtuluş mücadelesine, ortak vatana ve o vatanda kurulan Cumhuriyet’e atıf yapıyor. Atatürk’ün millet tarifinde dil, kültür ve ülkü birliği de var. Yurttaşların birbirine bağlanması, bir devletin nüfus kayıtlarında görünmekten daha fazlasını ifade ediyor. Birbirimizi anlayacağımız ortak bir dilimiz, hatırlayacağımız bir tarihimiz ve birlikte kuracağımız bir geleceğimiz var.

Bu düşüncenin hukuktaki karşılığını 1924 Anayasası’nın 88. maddesinde görüyoruz. Madde, din ve ırk farkı gözetmeksizin Türkiye ahalisine vatandaşlık bakımından Türk deneceğini belirtiyordu. Bugünkü Anayasa’nın 66. maddesi de vatandaşlık bağını esas alıyor. 2. madde Cumhuriyet’in nitelikleri arasında Atatürk milliyetçiliğine bağlılığı, 3. madde devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü ve dilinin Türkçe olduğunu, 10. madde ise kanun önünde eşitliği düzenliyor. Bu maddeleri birlikte okumak gerekir. Ortak millî kimliğin ağırlığı, devletin her yurttaşa eşit hukuk uygulama sorumluluğuyla birlikte gelir.

Milliyetçilik, 1931’de Cumhuriyet Halk Fırkası’nın programında yer aldı. 1937’de diğer beş ilkeyle birlikte 1924 Anayasası’na girdi. Bu tarih önemli. Milliyetçiliği cumhuriyetçilikten, halkçılıktan, laiklikten, devletçilikten ve inkılapçılıktan kopardığınızda Atatürk’ün önündeki asıl meseleyi gözden kaçırırsınız. O mesele, iradesini kullanabilen, kalkınabilen ve çağın değişimine ayak uydurabilen bir millet yaratmaktı.

 

BU ANLAYIŞIN ESASLARI NELER?

  • Birincisi, egemenlik millete aittir. Millet adına yetki kullanan herkes o yetkinin hesabını verebilmelidir. Bugün bunun karşılığı, Meclis’in denetim yapabilmesi, yurttaşın özgürce oy verebilmesi ve kamu yönetiminden bilgi isteyebilmesidir. Milletin iradesine saygı, seçimden sonraki gün de devam eder.
  • İkincisi, ortak vatan eşit yurttaşlıkla korunur. Türk milletine mensubiyetin hukuki ölçüsü vatandaşlıktır. Yurttaşın kökeni, mezhebi, inancı veya evinde konuştuğu dil, devlet karşısındaki haklarını değiştiremez. Laikliğin burada çok somut bir karşılığı var. Devletin kapısına gelen insan, inancını açıklama ihtiyacı duymadan aynı muameleyi göreceğini bilir. Millet olmanın güvencesi biraz da bu güvendir.
  • Üçüncüsü, bağımsızlığın iktisadi bir temeli vardır. Lozan’da kapitülasyonların kaldırılması ile 1923 İzmir İktisat Kongresi’nde üretimin, tarımın ve iktisadi hayatın ele alınması aynı dönemin iki büyük meselesiydi. Birinde devletin kendi ülkesinde egemenlik hakkı, diğerinde bu hakkı ayakta tutacak ekonomik kapasite söz konusuydu. Bugün aynı soruyu enerji, tarım ve teknoloji için sorabiliriz. Bir kriz çıktığında neyi kendimiz üretebiliyoruz? Bir tedarik kanalı kesildiğinde kaç seçeneğimiz var? Tam bağımsızlığın günlük hayattaki karşılığı bu soruların cevabında.
  • Dördüncüsü, ortak dili ve kültürü geliştirmek gerekir. 1932’de Türk Dil Kurumunun kurulması, Türkçeyi araştırmaya ve geliştirmeye verilen önemin kurumsal karşılığıydı. Bugün Türkçeye sahip çıkmanın en somut yollarından biri, çocuğa okuduğunu anlayacağı, fikrini açıkça yazacağı ve bilimle kendi dilinde tanışacağı bir eğitim vermek. Bir insanın aile dilini, türküsünü ve hatırasını yaşatabilmesi de bu memleketin kültür hayatını zenginleştirir. Ortak dil, birbirimizi duyabilmemizi sağlar.
  • Beşincisi, millî çıkar barış içinde de savunulur. Atatürk’ün “Yurtta sulh, cihanda sulh” sözü, dış politikanın yönünü tarif eder. Millî sınırlar içinde kendi gücüne dayanmak, ülkenin haklarını korumak ve başka milletlerle iş birliği kurmak aynı siyasetin parçalarıdır. Dış politikada ciddiyet, bir sözün içeride ne kadar alkış aldığından önce, ülkeye hangi somut sonucu getirdiğiyle ölçülür.

Atatürk Çizgisinde Türk Milliyetçiliği Bugün Bizden Ne İster?

TARİHİN ZOR TARAFINA DA BAKALIM

1924 Anayasası’nın 88. maddesini okuduktan sonra 1934 tarihli, 2510 sayılı İskân Kanunu’nu açın. Kanun, nüfusun yerleştirilmesinde Türk kültürüne bağlılığı bir ölçüt olarak kullanıyor ve bazı toplulukların dağıtılarak iskân edilmesini öngörüyordu. Erken Cumhuriyet üzerine yapılan araştırmalar bu düzenlemeyi, nüfusu kültürel açıdan daha türdeş hâle getirmeyi amaçlayan politikalar arasında inceliyor. Aynı dönemde bir yanda din ve ırk ayrımı gözetmeyen bir vatandaşlık hükmü, diğer yanda kültürel farklılıklara devlet eliyle müdahale eden uygulamalar vardı. Bu iki belgeyi yan yana koyunca, Cumhuriyet’in eşit yurttaşlık vaadinin uygulamada nerede zorlandığını görüyoruz.

Bence bugünün sorusu şu. Ortak aidiyeti nasıl daha güçlü kurarız? Bir yurttaşa geçmişini unutturmayı bekleyerek mi, yoksa adliyede, okulda ve kamu kurumunda kendisine eşit davranılacağını göstererek mi? Cumhuriyet’in hepimize ait olduğunu hissettiren şey, en çok da devletle karşılaştığımız o sıradan günlerde yaşadıklarımızdır.

 

BUGÜN KİMLER BU ÇİZGİYİ SAVUNUYOR?

  • En başta Ümit Özdağ ve Zafer Partisi, “Atatürk çizgisinde Türk milliyetçiliği” ifadesini doğrudan siyasi kimliğinin merkezine yerleştiriyor. Partinin tüzüğü ve programı bu ifadeyi açıkça kullanıyor. Program, bu çizgiyi Türkiye Cumhuriyeti’nin bağımsız, hukuka bağlı ve güçlü olması, Türk milletinin de refah içinde yaşaması hedefiyle tarif ediyor. Özdağ da parti adına yaptığı konuşmalarda aynı tanımı açıkça sahipleniyor.
  • Cumhuriyet Halk Partisi, milliyetçiliği tüzüğünde Atatürkçülüğün altı ilkesinden biri olarak benimsiyor. Partinin 2025 program yenileme sürecinde kamuya sunduğu metin, Atatürk milliyetçiliğini tam bağımsızlık, kamu yararı, halkın refahı ve kalkınmayla ilişkilendiriyor. CHP’nin yorumunda, ülkenin kaynaklarının kimin yararına kullanıldığı da milliyetçilik meselesi.
  • Müsavat Dervişoğlu’nun genel başkanlığındaki İYİ Parti, tüzüğünde Atatürk’ün ilke ve inkılaplarını esas alıyor. Türk milletinin ülkesi ve devletiyle bütünlüğünü, millî egemenliği, laikliği ve demokratik hukuk devletini öne çıkarıyor.
  • MHP ise kendi programında Türk milliyetçiliğini millî kültür, millî hâkimiyet, millî devlet ve dayanışma üzerinden açıklıyor. Atatürk’ün önderliğindeki Millî Mücadele’ye programında kurucu bir yer veriyor ve bu mirası kendi milliyetçilik geleneği içinde yorumluyor.
  • Sivil toplumda Atatürkçü Düşünce Derneği, Atatürkçü düşünceyi eğitimden hukuka, kültürden bilime uzanan alanlarda yaşatmayı amaçlıyor. Bir partinin tüzüğü ya da bir derneğin kuruluş amacı bize hangi ilkeye bağlılık beyan ettiğini gösterir. Bir siyasetçinin o ilkeye ne ölçüde bağlı kaldığını ise yetki kullandığı gün verdiği kararlar gösterir.

 

BUGÜNÜN MİLLİYETÇİLİK SINAVI

Bugün milliyetçilik iddiasında bulunan herkese aynı soruları sormak isterim. Kamuya insan alırken ehliyeti mi esas alıyorsunuz? Milletin parasının nereye harcandığını milletin önüne koyuyor musunuz? Sınır ve göç politikasında kararlarınızı güvenilir verilerle açıklıyor, hukuku herkese uyguluyor musunuz? Bir gencin üniversiteyi bitirdikten sonra bu ülkede çalışıp ev kurabileceğine inanması için ne yapıyorsunuz?

Bunların her biri milliyetçilik meselesi. Çünkü millet dediğimiz insanlar, geçim sıkıntısı çektiklerinde, haksızlığa uğradıklarında veya çocuklarının geleceğinden kaygı duyduklarında da aynı millet. Onların ülkesine bağlılığı kadar, devletin onlara karşı sorumluluğunu da konuşmak zorundayız.

Benim için Atatürk çizgisinde Türk milliyetçiliğinin bugünkü ölçüsü şu. Türkiye, kararlarını kendi iradesiyle verebiliyor mu? Yurttaş, hakkını ararken devletine güvenebiliyor mu? Bir çocuk, nerede doğmuş olursa olsun, bu ülkenin geleceğinde kendisine yer olduğunu hissedebiliyor mu?

Bu sorulara verdiğimiz cevap, Türk milletine ne kadar sahip çıktığımızı gösterir. Eğer cevabımız olumsuz ise yapacağımız tek şey Atatürk Çizgisinde Türk Milliyetçiliğini öncül olarak savunan yapılarda bir araya gelip, birleşip mücadele etmektir. Bu konuda da tek kılavuzumuz Atatürk’ün Gençliğe Hitabesi olmalıdır.

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

0/30 karakter

Giriş Yap

Haberiniz ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!