Diyarbakır’dan Yükselen Statü Talebi: Türkiye Neyi Tartışıyor?

Feridun Yıldız avatarı
Diyarbakır’dan Yükselen Statü Talebi: Türkiye Neyi Tartışıyor?

Diyarbakır’da kurulan Kürdistan Ulusal İttifakı (HEVBENDÎ), Türkiye’nin üniter yapısına ve ortak vatandaşlık anlayışına meydan okuyan etnik tabanlı siyasi statü, federasyon ve ayrı egemenlik talepleriyle dikkat çekmektedir. Bu girişim, anayasanın değiştirilemez maddeleri ile temelden çelişirken, yazara göre ülkenin ortak geleceğini ve toplumsal huzurunu tehlikeye atan ciddi bir meseledir. Devletin üniter yapısını ve hukuk devleti ilkelerini korurken tüm vatandaşları kapsayan ortak vatan idealinden ödün verilmemelidir. Ayrıca, bu tür siyasi ayrılıkçı taleplerle mücadele edilirken toplumsal kutuplaşmaya yol açacak dilden kaçınılmalı ve anayasal düzen kararlılıkla savunulmalıdır. Son olarak, tarihî gerçekler doğrultusunda vatana ihanetleri tescil edilen figürlerin eleştirilmesi sebebiyle hedef alınan Ümit Özdağ’a destek verilmektedir.

 

Türkiye’nin gündemi geçim sıkıntısı, emeklinin maaşı, gençlerin geleceği ve adalet tartışmalarıyla oldukça kalabalık. Fakat bütün bu sorunların arasında, doğrudan doğruya devletin egemenliğini ve milletin ortak geleceğini ilgilendiren bir gelişmeyi birkaç günlük sıradan bir haber gibi tüketip geçemeyiz. Diyarbakır’da yapılan bir konferansın ardından “Kürdistan Ulusal İttifakı”, kısa adıyla HEVBENDÎ ilan edildi. Peki, bu toplantıda ne söylendi, hangi hedefler açıklandı ve bunların Türkiye Cumhuriyeti açısından anlamı nedir? Önce belgeye bakalım; çünkü millî bir meselede güçlü olmak istiyorsak, sözümüzü sağlam bilgi ve somut veriler üzerine kurmak zorundayız.

7 Kasım 2026’da gerçekleştirilen konferansın ardından kuruluş 9 Kasım’da kamuoyuna duyuruldu. ANKA’nın haberine göre toplantıya 170 siyasetçi katıldı; 51 kişilik bir meclis oluşturuldu ve bu yapının 9 kişilik yürütme kurulunu belirlemesi öngörüldü. PSK Genel Başkanı Bayram Bozyel, ortak siyasi program ve iç hukuk metni hazırladıklarını açıkladı. Yani karşımızda tek seferlik bir basın açıklamasının ötesine geçmeyi amaçlayan kurumsal bir örgütlenme girişimi var. Bir açıklama yapıp dağılmakla, sürekli çalışacak organlar oluşturmak arasında büyük fark vardır; ikincisi, talepleri takip edecek ve zaman içinde temsil iddiasını büyütecek bir mekanizma kurma niyetini gösterir. Ancak burada ilk ölçüyü de koyalım: Bu toplantıya katılanlar, bütün Kürt kökenli vatandaşlarımızın temsilcisi değildir. Bir siyasi yapının kendi adına açıkladığı hedefleri milyonlarca insanın ortak iradesi gibi sunmak, o yapının temsil iddiasını peşinen kabul etmektir. Böyle bir yetkiyi kim, ne zaman verdi?

Yayımlanan sonuç bildirgesinde Kürtlerin ayrı bir millet olarak kolektif haklarının tanınması, kendi kaderini belirlemesi, “Kürdistan” olarak adlandırılan ülke üzerinde egemenlik ve siyasi statü sahibi olması, kendisini yönetmesi savunuluyor. Ayrıca bu çerçeveyi kabul etmeyen devlet politikalarına ve entegrasyon yaklaşımlarına itiraz ediliyor; sınır aşan dayanışmanın ve diplomatik faaliyetlerin geliştirilmesi hedefleniyor. Şimdi durup düşünelim: Bir vatandaşın kendi dilini konuşması, kültürünü yaşatması ve ayrımcılığa uğramaması ile belirli bir toprak üzerinde ayrı egemenlik talep edilmesi arasında çok ciddi bir fark vardır. Egemenlik dediğiniz şey, nihai karar yetkisidir; kimin adına, hangi toprak üzerinde ve hangi kurumlar aracılığıyla hüküm kurulacağını belirler. Dolayısıyla bu hedeflerin üniter devlet açısından taşıdığı sorun yalnızca kullanılan isimlerde aranamaz; asıl mesele, Türkiye’deki ortak vatandaşlık düzeninin yanında etnik kimliğe dayanan ayrı bir siyasi egemenlik alanı tasarlanmasıdır.

Benim bu bildirgeye temel itirazım tam olarak budur. Türkiye’nin bir bölgesinde yaşayan vatandaşları kökenlerine göre ayrı bir siyasi bütünün üyeleri olarak tarif etmeye başladığınızda, ortak vatan anlayışını da tartışmaya açarsınız. Üstelik böyle bir tasarımın cevaplaması gereken hayati sorular vardır: Hangi sınırlar içinde ve kimin iradesiyle? O bölgede yaşayan ve bu projeyi benimsemeyen vatandaşların hakları hangi güvence altında olacak? Farklı kökenlerden insanların iç içe yaşadığı şehirlerde siyasi aidiyet nasıl belirlenecek? “Statü” kelimesini söylemek kolaydır, ancak onun toplumsal ve siyasi sonuçlarını açıklamak çok daha zordur.

Diyarbakır’dan Yükselen Statü Talebi: Türkiye Neyi Tartışıyor?

Resmî dil ve federasyon meselesinin nereden geldiği noktasında da bilgiyi doğru yere koymak gerekiyor. Erişebildiğim sonuç bildirgesinde Kürtçenin resmî dil ve eğitim dili yapılması ayrı bir karar maddesi olarak yazılmıyor. Buna karşılık Bozyel, konferans sonrasında ANKA’ya verdiği açıklamada bu talepleri açıkça dile getiriyor; Kürt kimliğinin anayasal güvenceye alınmasını istiyor ve siyasi statünün Türkiye sınırları içinde federal bir sistemle veya başka bir modelle kurulabileceğini söylüyor. Bunlar bir ittifak yöneticisinin açıkladığı siyasi taleplerdir ve yayımlanan konferans kararlarıyla aynı belge gibi sunulmamalıdır. Bu ayrım meselenin önemini azaltmaz, aksine eleştirinin sağlamlığını artırır. Çünkü bir ülkede kültürel hayatın serbestliğiyle devletin resmî dil düzenini değiştirmek aynı siyasi sonucu doğurmaz; yerel hizmetlerin iyileştirilmesiyle etnik temelde federal bir yapı kurulması da aynı şey değildir. Bunları aynı “haklar” başlığının içine yerleştirip ayrıntılarını konuşmadan kabul ettirmeye çalışırsanız, toplumdan neye onay verdiğini bilmeden karar vermesini istemiş olursunuz. Ben açık bir tartışmadan yanayım; kim ne istiyorsa adını koysun, hangi anayasa maddesinin, hangi kurumun ve hangi egemenlik ilişkisinin değişmesini istediğini anlatsın ki Türk milleti de önüne getirilen projenin sonuçlarını görsün.

Anayasanın söylediği ise son derece açıktır. Anayasanın 3. maddesi devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü ve dilinin Türkçe olduğunu düzenlerken, 4. madde bu hükümleri değiştirilemez hükümler arasında sayıyor. 6. madde egemenliğin millete ait olduğunu ve anayasal kaynağı bulunmayan bir devlet yetkisinin kullanılamayacağını belirtiyor; 66. madde ise vatandaşlığı ortak bir hukuki bağ üzerinden tanımlıyor. Bu nedenle ayrı ülke üzerinde ayrı egemenlik hedefi, mevcut anayasal düzenle temel bir çatışma taşır. Fakat anayasal çatışmayı göstermekle herhangi bir kişi hakkında kesin suç hükmü vermek farklı işlerdir; ceza sorumluluğunu somut fiil, delil ve ilgili hukuk üzerinden yetkili yargı organları değerlendirir. Devleti savunurken hukuk devleti ilkesinden vazgeçemeyiz; çünkü hukuk, devletin kendisini savunma gücünün de temelidir ve keyfî davranan bir yönetim haklı olduğu meselelerde bile kendi tezini zayıflatır.

Diyarbakır’dan Yükselen Statü Talebi: Türkiye Neyi Tartışıyor?

Önümüzdeki süreçte yaşanabilecek gelişmelere gelince; PWK Genel Başkanı Mustafa Özçelik’in 10 Kasım’da yayımlanan açıklamaları yakın vadeli niyetler konusunda fikir veriyor. Özçelik, farklı şehirlerde program tanıtımları yapmayı, yerel komiteler kurmayı, mahalle ve köylerde çalışmayı, faaliyetleri Türkiye geneline ve diasporaya taşımayı planladıklarını ve uzun vadeli bir ulusal temsil oluşturmayı hedeflediklerini belirtiyor. Buradan hareketle gördüğüm ilk ihtimal, toplantılar, ziyaretler ve yeni katılımlarla örgütlenmenin genişletilerek “bizi muhatap alın” iddiasının büyütülmeye çalışılmasıdır; fakat bir hedefin açıklanması onun başarıya ulaşacağı anlamına gelmez, bunun ölçüsü toplumda bulacağı gerçek karşılıktır. İkinci ihtimal, siyasi rekabette taleplerin sertleşmesi ve bir yapının kendisini diğerlerinden daha açık bir statü programıyla ayırmaya çalıştığında başka siyasi aktörler üzerinde de baskı oluşturarak tartışmayı vatandaşların somut sorunlarından uzaklaştırmasıdır. Üçüncü ihtimal, bildirgede öngörülen diplomatik yönelimle meselenin uluslararası alana taşınması ve dış kamuoylarında destek arayışının Türkiye üzerinde siyasi baskı üretmek için kullanılmasıdır; ancak elde somut delil bulunmadan herhangi bir dış devletin bu girişimi yönettiğini söylemek de doğru olmaz. Dördüncü ve en tehlikeli ihtimal ise siyasi bir programı eleştirirken bütün Kürt kökenli vatandaşları hedef alan bir dile kayılmasıyla toplumsal kutuplaşmanın derinleşmesidir. Ortak vatandaşlık bağını zedeleyen böyle bir ortam, ayrışmadan siyasi güç elde etmek isteyenlerin işini kolaylaştırır; Türkiye’nin kaçınması gereken tuzak tam da budur.

Diğer yandan uluslararası hukuk kavramlarını bir siyasi slogan gibi kullanmak da tartışmayı çözmez. Birleşmiş Milletlerin 2625 sayılı kararındaki ilkeler kendi kaderini tayini ele alırken, bütün halkını ayrım gözetmeden temsil eden egemen ve bağımsız devletlerin toprak bütünlüğünü ve siyasi birliğini koruyan bir hükme de yer verir. Dolayısıyla bu kavramı her etnik topluluk için koşulsuz ve otomatik bir ayrılma yetkisi şeklinde sunmak eksik bir okumadır. Burada Türkiye’nin kendi sorumluluğu da açıktır: Adalet, eşit vatandaşlık ve ayrımcılıkla mücadele konusunda güçlü olmak zorundayız. Devletin bütünlüğünü savunmakla vatandaşın hakkını korumak birbirini tamamlar; mahkemede adalet arayan, iş bulmak isteyen, çocuğunun iyi eğitim almasını bekleyen vatandaşın devlete güvenini büyütmek millî birliğin günlük hayattaki karşılığıdır. Birliği yalnızca konuşmalarla koruyamazsınız, insanların hayatında hissettirmek zorundasınız.

Peki, bu tablo karşısında nasıl bir tavır almalıyız? Önce meseleyi bütün açıklığıyla kamuoyuna taşımalı, ittifakın kabul ettiğini duyurduğu programın ve iç düzenlemelerin tam metinlerinin yayımlanmasını ve hedeflerin kapsamının sorulmasını sağlamalıyız. İkinci olarak iktidardan da muhalefetten de etnik temelde egemenlik paylaşımı, bölgesel siyasi statü ve federal sistem talepleri karşısındaki tutumlarını açıkça söylemelerini istemeliyiz; çünkü seçim hesabıyla belirsiz bırakılan her temel mesele ileride daha ağır bir tartışma olarak önümüze gelecektir. Üçüncü olarak hukuki süreçleri delile dayandırmalı; şiddet, tehdit, cebir veya başka somut suç fiilleri varsa hukuku işletirken siyasi düşüncenin açıklanmasıyla suç oluşturan eylemler arasındaki ayrımı da titizlikle korumalıyız. Dördüncü olarak Kürt kökenli vatandaşlarımızla ortak gelecek bağını kuvvetlendirmeli ve hiçbir siyasi oluşuma milyonlarca vatandaş adına tek başına konuşma imtiyazı tanımamalıyız. Beşinci olarak gelişmeleri ölçülebilir göstergelerle izlemeli; hangi yapıların katıldığını, hangi şehirlerde örgütlenildiğini ve dış temasların hangi düzeyde yürütüldüğünü belgeli cevaplarla takip etmeliyiz. Son olarak da toplumsal gerilimi büyütecek tehdit dilinden uzak durmalı; Cumhuriyeti savunan siyasi iradenin cevabını anayasa, hukuk, demokratik mücadele ve güçlü kamuoyu üzerinden vermesini sağlamalıyız.

Diyarbakır’da açıklanan hedefleri ciddiye alıyorum; çünkü ayrı egemenlik ve siyasi statü talebinin Türkiye’nin üniter yapısı bakımından ciddi sonuçları vardır. Bu sonuçları tartışmak, sorular sormak ve anayasal bütünlüğü savunmak meşru bir siyasi sorumluluktur; fakat bu sorumluluk vatandaşlarımızı birbirinden uzaklaştırarak yerine getirilemez. Atatürk’ün kurduğu Cumhuriyeti savunmak; millî egemenliği korumayı, devletin hukukunu işletmeyi ve bütün vatandaşların ortak geleceğe güvenmesini birlikte gerektirir. Türk milleti kavramını kökenler arasında bir üstünlük sıralamasına dönüştürmeden savunacak, ortak vatandaşlığımızı etnik pazarlıkların konusu yapmadan güçlendireceğiz. Türkiye Cumhuriyeti’nin geleceği hakkında karar verme yetkisi kendi kendisini temsil makamı ilan eden yapılara bırakılamaz; o yetkinin sahibi Türk milletidir ve bize düşen de bu iradeyi bilgiyle, hukukla ve kararlılıkla savunmaktır.

 

Son olarak, silahlanarak Türk Devletine karşı bir isyan hareketi başlatan, masum askerlerimizi şehit eden, Şeyh Sait, Seyit Rıza ve avenesinin bağımsız Türk mahkemelerinde vatana ihanetlerinin tescil edilmesiyle idam edilmeleri tarihi bir gerçektir. Bu tarihi ve hukuki gerçeği bugünlerde tekrar dile getiren Zafer Partisi Genel Başkanı Sayın Prof. Dr. Ümit Özdağ’ı medyada linç ederek hakkında suç duyurusunda bulunma girişimlerini şiddetle kınıyorum. Her Türk, Türk Milliyetçisi ve Atatürkçü olarak Sayın Ümit Özdağ’ın yanındayım.

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

0/30 karakter

Giriş Yap

Haberiniz ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!