
Yazı, bir ülkenin yasallık kılıfı altında nasıl zarara uğratılabileceğini, Türkiye’deki fon soruşturmaları ve kamu ihaleleri üzerinden ele almaktadır. Kuralların şeklen yerine getirilmesinin tek başına adil bir düzen sağlamadığını, aksine ayrıcalıklı çevreleri zenginleştiren düzenlemelerin kamu kaynaklarını tükettiğini vurgulamaktadır. Bu durum, halkın emek ve adalet inancını zedelerken, devlet kurumlarına duyulan güvenin de derinden sarsılmasına yol açmaktadır. Asıl sorunun yasaların çiğnenip çiğnenmediğinden ziyade, bu kuralların kimin çıkarına tasarlandığı olduğu ifade edilmektedir. Sonuç olarak, adaletin yerini ayrıcalığın aldığı bir sistemde, en büyük kaybın maddi varlıklar değil, toplumun geleceğe olan inancı olduğu belirtilmektedir.
Türkiye’de fon yolsuzluğu soruşturmaları kapsamında kamuoyuna yansıyan rakamlar, meselenin ne kadar büyük olduğunu gösteriyor. Sermaye Piyasası Kurulu verilerine dayandırılan açıklamalara göre tasfiye sürecindeki 131 fonda 455 bin 758 tekil yatırımcı bulunuyor. Bu insanların tamamının dolandırıcılık mağduru olduğu henüz kesinleşmiş değil. Ancak yüz binlerce insanın birikimini ilgilendiren böyle bir tablonun ortaya çıkması bile başlı başına sorgulanması gereken bir durumdur.
Adalet Bakanlığı tarafından açıklanan 9 Kasım 2026 tarihli verilere göre soruşturmada 464 şüpheli bulunuyor. Yaklaşık 31,5 milyar lira değerindeki varlığın gönüllü iade kapsamında geri verildiği belirtiliyor. Bu rakamlar, soruşturmanın ekonomik boyutunu ortaya koyarken başka bir soruyu da gündeme getiriyor: Böylesine büyük parasal işlemler gerçekleşirken denetim düzeni ne kadar etkili çalıştı?
Çünkü mesele yalnızca paranın kimler tarafından alındığı değil, bu büyüklükteki işlemlerin hangi koşullarda yapılabildiğidir.
Bir ülkeyi soymak için mutlaka hırsız olmak gerektiğini mi düşünüyorsunuz? Ya size bunun görünüşte bütün kurallara uyularak da yapılabileceğini söylesem?
Hayal edin.
Yüz kişinin yaşadığı küçük bir ülke var. İnsanlar çalışıyor, üretiyor, vergilerini ödüyor. Bir gün devlet, halkın parasıyla büyük bir köprü yaptırmaya karar veriyor. İhale açılıyor. Kâğıt üzerinde herkes katılabilecek.
Ancak öyle koşullar belirleniyor ki yüzlerce şirketten yalnızca üçü bu koşulları karşılayabiliyor. Ne büyük rastlantı! Üç şirket de ülkeyi yönetenlerin yakınlarına ait.
İhale yapılıyor. Kazanan belli oluyor. Köprü tamamlanıyor. Fakat olması gerekenden üç kat pahalıya mal ediliyor. Aradaki farkın birilerinin cebine aktarıldığını düşünün.
Peki suçlu kim?
İhaleyi kazanan mı? Koşulları hazırlayan mı? Bunları onaylayan mı? Yoksa bütün olup biteni görmesine karşın susanlar mı?
İşte meselenin can alıcı noktası burada.
Çünkü görünüşte kimse kuralları çiğnememiştir. Kurallar zaten kazananlar için hazırlanmıştır.
Bir işlemin yasal görünmesi, onun adil olduğu anlamına gelmez. Dahası, yasal görünümün arkasında suç bulunmadığını da kanıtlamaz. Yasaların belirli kişilere ayrıcalık sağlayacak biçimde hazırlanması, kamu yararıyla özel çıkar arasındaki sınırı ortadan kaldırabilir.
Yıllar geçer. Aynı şirketler büyür. Aynı çevreler zenginleşir. Halk daha fazla çalışır, daha fazla vergi öder. Ama devletin kasası bir türlü dolmaz.
Hastanelerde kaynak yetersizdir. Okullarda ödenek yoktur. Emekliye para bulunamaz. Çalışanın ücretini artırmak bütçe dengelerini bozacaktır.
Ve halka her defasında aynı söz söylenir:
“Kaynaklarımız yetersiz.”

Oysa asıl soru kaynakların neden yetersiz olduğu kadar, var olan kaynakların kimlere, hangi koşullarda ve hangi denetimlerle aktarıldığıdır.
Bugün fon soruşturmalarında ortaya çıkan yüz binlerce yatırımcıyı ilgilendiren tabloyu da bu açıdan değerlendirmek gerekir. Burada kamu ihaleleriyle yatırım fonları aynı hukuksal düzene bağlı değildir. Ancak her iki alanda da ortak bir ilke geçerlidir: Kuralların varlığı tek başına yeterli değildir; kuralların kimleri koruduğu, nasıl uygulandığı ve denetimin ne ölçüde bağımsız olduğu da önemlidir.
Bir toplumun en büyük kaybı yalnızca ortadan kaybolan ya da usulsüz biçimde aktarıldığı ileri sürülen para değildir. Asıl kayıp, insanların çalışarak, üreterek ve dürüst davranarak gelecek kurabileceklerine ilişkin inançlarının yıkılmasıdır.
Çünkü insanlar bir süre sonra şunu düşünmeye başlar: Çalışan değil, yakınlığı olan kazanıyor. Üreten değil, ayrıcalık elde eden büyüyor. Vergisini ödeyen yükü taşıyor, kuralları kendi yararına değiştirebilenler servet biriktiriyor.
Böyle bir düşüncenin yaygınlaşması, ekonomik kayıptan daha uzun süreli bir yıkım yaratır. Gençlerin geleceğe güveni azalır. Dürüst girişimciler rekabetten çekilir. Kamu kurumlarına duyulan güven aşınır.
Üstelik bu düzenin en tehlikeli yanı, kendisini her zaman açık bir yasa dışılıkla göstermemesidir. Bazen bir ihale koşulunda, bazen bir yönetmelik değişikliğinde, bazen bir denetim boşluğunda, bazen de belirli çevrelere sağlanan ayrıcalıklarda ortaya çıkar.
Bu nedenle yalnızca “Yasaya uygun mu?” diye sormak yeterli değildir.
“Bu yasa kimin yararına hazırlanmış, kimleri dışarıda bırakmış ve kamuya neye mal olmuş?” diye de sormak gerekir.
Çünkü hukuk, yalnızca güçlü olanın çıkarını koruyan bir araca dönüştüğünde, adaletin yerini ayrıcalık alır.
Bir ülkenin gerçek zenginliği yalnızca köprüleri, yolları, binaları ya da bankalarındaki para değildir. Yurttaşlarının kurumlara duyduğu güvendir.
O güven yıkıldığında, en büyük köprüler bile toplumun birbirinden uzaklaşmasını önleyemez.
Şimdi yeniden soralım:
Bir ülkenin soyulması için yasaların çiğnenmesi mi gerekir, yoksa asıl mesele yasaların kimler için yazıldığı mıdır?
Belki de daha önemli soru şudur:
Bir ülkede kuralları koyanlar, o kurallardan en fazla yararlananlarla aynı çevreden geliyorsa halkın hakkını kim koruyacaktır?
Kaynak doğrulaması: Yazıdaki 455.758 yatırımcı ve 131 fon bilgisi TBMM’ye sunulan yasa teklifi gerekçesiyle; 464 şüpheli ve 31,5 milyar liralık iade bilgisi ise TBMM tutanaklarıyla doğrulanmaktadır.
Atsız Burucu (Mehmet Hoca), Camcı Çeşme, İstanbul – 16.11.2026
