Yapay zekânın öğrenciler tarafından bir cevap üreticisi olarak değil, akademik gelişimi destekleyen kişisel bir rehber biçiminde kullanılması gerektiği vurgulanmaktadır. Metin, öğrencilere yapay zekâya doğrudan ödev yaptırmak yerine öğrenme, araştırma, sınav hazırlığı ve eleştirel düşünme becerilerini geliştirecek komut zincirleri kurmalarını önermektedir. Yapay zekâ komutlarının basitten uzmana doğru aşamalı bir sırayla uygulanmasının önemine dikkat çekilmektedir. Ayrıca, yapay zekânın sunduğu bilgilerin faktör kontrolü ve eleştirel süzgeçten geçirilmesinin şart olduğu belirtilmektedir. Son olarak amaç, öğrencilerin yapay zekâyı kendi yerlerine düşünen bir araç olarak değil, zihinlerini sorgulayan ve sınayan bir mentör olarak konumlandırmasıdır.
Sevgili öğrencilerim,
Aşağıdaki komutları ezberlemenizi istemiyorum. Kopyalayın, konunuzu yazın ve kullanın. Bir süre sonra zaten kendi komutlarınızı kendiniz kurmaya başlayacaksınız.
Buradaki “[KONU]”, “[METİN]”, “[DERS]” gibi yerleri kendi bilgilerinizle değiştirmeniz yeterlidir.
- BİR KONUYU ÖĞRENMEK İSTİYORSAN
/learn
Kullan:
«/learn [KONU] konusunu sıfırdan öğrenmek istiyorum. Bana başlangıç, orta ve ileri düzeyden oluşan bir öğrenme planı hazırla.»
Örnek:
«/learn Genetik mühendisliğini sıfırdan öğrenmek istiyorum. Bana 30 günlük bir öğrenme planı hazırla.»
/eli5
Bir konuyu hiç anlamadıysan utanma. Önce basitleştir.
«/eli5 [KONU] konusunu hiçbir bilgim yokmuş gibi günlük yaşamdan örneklerle açıkla.»
Örnek:
«/eli5 DNA metilasyonunu hiçbir bilgim yokmuş gibi günlük yaşamdan örneklerle açıkla.»
/teacher
Konuyu ders gibi öğrenmek için:
«/teacher [KONU] konusunu üniversite öğrencisine ders anlatır gibi öğret. Önce temel kavramları açıkla, ardından örnek ver ve sonunda bana 3 soru sor.»
/expert
Temelini öğrendikten sonra:
«/expert Şimdi aynı konuyu uzman düzeyinde anlat. Basitleştirme yapma. Bilimsel kavramları ve tartışmalı noktaları da açıkla.»
Doğru sıra:
/eli5 → /teacher → /expert
Önce anla, sonra öğren, en sonunda derinleş.
- SINAVA HAZIRLANIYORSAN
/study
«/study [DERS] sınavına [GÜN SAYISI] günüm kaldı. Günde [SAAT] saat çalışabilirim. Bana uygulanabilir bir çalışma programı hazırla.»
Örnek:
«/study Beslenme İlkeleri sınavına 7 günüm kaldı. Günde 2 saat çalışabilirim. Bana çalışma programı hazırla.»
/quiz
«/quiz [KONU] hakkında bana 10 soru sor. Soruları tek tek sor. Ben yanıt vermeden doğru yanıtı söyleme. Yanlış yaparsam neden yanlış olduğunu öğret.»
Bu, yapay zekâyı kullanmanın en yararlı yollarından biridir.
Çünkü burada yapay zekâ sizin yerinize çalışmıyor; sizi çalıştırıyor.
/flashcards
«/flashcards [KONU] konusunda sınavda bilmem gereken en önemli 20 kavram için soru-cevap biçiminde çalışma kartları oluştur.»
/focus
«/focus Yarın [DERS] sınavım var. Şu konuları biliyorum: […]. Şu konularda zayıfım: […]. Kalan sürede en çok neye çalışmam gerektiğini önem sırasına koy.»
- BİR MAKALEYİ OKUYORSAN
Makaleyi yapay zekâya verip yalnızca:
«“Özetle.”» demeyin.
Bunun yerine birkaç aşamada çalışın.
/summarize
«/summarize Bu makalenin araştırma sorusunu, yöntemini, örneklemini, temel bulgularını ve sonucunu ayrı ayrı özetle.»
/critic
«/critic Bu araştırmanın yöntemsel zayıflıklarını, örneklem sorunlarını, olası yanlılıklarını ve yazarların fazla güçlü yorumladığı noktaları bul.»
/factcheck
«/factcheck Makaledeki önemli olgusal iddiaları çıkar. Hangilerinin ayrıca doğrulanması gerektiğini belirt.»
/questions
«Bu makaleyi gerçekten anlayıp anlamadığımı ölçmek için bana 10 soru sor. Yanıtları ben cevapladıktan sonra değerlendir.»
Böylece makaleyi yalnızca okumuş olmazsınız; makaleyle tartışmış olursunuz.
- ÖDEV VEYA ARAŞTIRMA KONUSU BULAMIYORSAN
/brainstorm
«/brainstorm [ALAN] konusunda öğrenci olarak araştırabileceğim 15 özgün araştırma konusu üret. Çok geniş ve uygulanması zor konuları ele.»
/compare
«/compare Bu araştırma konularını özgünlük, veri bulma kolaylığı, maliyet, süre ve bilimsel değer açısından karşılaştır.»
/critic
«/critic Seçtiğim “[KONU]” araştırma konusunun neden kötü bir araştırma konusu olabileceğini göster. Bana hak vermeye çalışma.»
/alternative
«/alternative Bu konunun daha dar, ölçülebilir ve uygulanabilir 5 farklı biçimini öner.»
/decision
«/decision Bu seçenekler arasında karar vermeme yardım et. Benim yerime karar verme; ölçütleri, ödünleşimleri ve her seçeneğin güçlü-zayıf yanlarını göster.»
- ÖDEV YAZARKEN
Burada önemli bir ayrım var.
Şunu yapmayın:
«❌ “Bu ödevi benim için yaz.”»
Bunun yerine:
«/framework [KONU] hakkındaki ödevim için giriş, ana bölümler, tartışma ve sonuçtan oluşan bir yapı oluştur. Her bölümde hangi sorulara yanıt vermem gerektiğini göster.»
Ardından:
«/research Bu yapıyı geliştirebilmem için araştırmam gereken anahtar kavramları ve akademik arama sözcüklerini çıkar.»
Sonra metni siz yazın.
Yazdıktan sonra:
«/critic Metnimi akademik açıdan eleştir. Zayıf savları, kanıtsız iddiaları, tekrarları ve mantık sorunlarını göster. Metni benim yerime yeniden yazma.»
Bu kullanım sizi geliştirir.
- YAZDIĞIN METNİ GELİŞTİRMEK İSTİYORSAN
/proofread
«/proofread Aşağıdaki metindeki yalnızca yazım, noktalama ve dil bilgisi yanlışlarını düzelt. Anlamı değiştirme: [METİN]»
/editor
«/editor Bu metindeki anlatım bozukluklarını, gereksiz tekrarları ve anlaşılması güç cümleleri belirle. Önce sorunları göster, sonra düzeltilmiş metni ver.»
/concise
«/concise Bu metni ana düşünceleri kaybetmeden %30 kısalt.»
/professional
«/professional Bu metni üniversite düzeyinde daha akademik ve profesyonel bir dille yeniden düzenle. Yeni bilgi veya uydurma kaynak ekleme.»
/human
«/human Metindeki yapay, kalıp ve gereğinden fazla süslü ifadeleri temizle. Anlamı değiştirmeden doğal bir insan anlatımına dönüştür.»
- SUNUM HAZIRLIYORSAN
/planner
«/planner “[KONU]” hakkında 10 dakikalık üniversite sunumu hazırlıyorum. Sunumu 8 slayta böl. Her slaytta yalnızca anlatmam gereken temel noktaları göster.»
Ardından:
«/script Her slayt için yaklaşık 45-60 saniyelik konuşma notu hazırla. Slaytta yazanı tekrar etmek yerine konuyu açıklamamı sağla.»
Son olarak:
«/critic Sunumumu bir öğretim üyesi gibi değerlendir. Bana sorulabilecek en zor 10 soruyu hazırla.»
Ve daha da iyisi:
«/roleplay Sen jüri üyesisin, ben öğrenciyim. Sunumum hakkında bana tek tek zor sorular sor. Yanıtlarımdaki eksikleri açıkça belirt.»
İşte yapay zekânın gerçekten öğretici kullanımı budur.
- BİR FİKRİN VARSA HEMEN İNANMA
/critic
«/critic Bu fikrimin yanlış olabileceğini varsay. En zayıf 5 noktasını bul.»
/devilsadvocate
«/devilsadvocate Benim görüşümün tam tersini savunan bilgili bir uzman gibi davran. Bana karşı mümkün olan en güçlü savları oluştur.»
/assumptions
«/assumptions Bu düşüncemde doğru olduğunu kanıtlamadan kabul ettiğim varsayımları bul.»
/logic
«/logic Akıl yürütmemi incele. Nedensellik hatası, genelleme, çelişki veya kanıtsız çıkarım varsa göster.»
/risks
«/risks Bu plan başarısız olursa en olası nedenler neler olur? Riskleri önem ve olasılık açısından değerlendir.»
Bu beş komut birlikte kullanıldığında yapay zekâ sizi alkışlayan bir araç olmaktan çıkar, düşüncenizi sınayan bir rakibe dönüşür.
- YAPAY ZEKÂNIN SÖYLEDİĞİNDEN ŞÜPHELENİYORSAN
Şüphelenmelisiniz.
/factcheck
«/factcheck Verdiğin yanıttaki doğrulanabilir iddiaları tek tek çıkar. Kesin bilgi, yorum ve belirsiz bilgi olarak ayır.»
/verify
«/verify Bu yanıtta hangi bilgiler için dış kaynak kontrolü yapmam gerektiğini göster.»
/research
«/research Bu iddiaları güvenilir ve mümkünse birincil kaynaklarla araştır. Kaynakların tarihlerini belirt ve kaynakların gerçekten söyledikleriyle senin çıkarımını birbirinden ayır.»
Özellikle sayı, tarih, istatistik, yasa, bilimsel sonuç ve akademik kaynak gördüğünüzde kontrol edin.
Yapay zekânın kendinden emin konuşması, doğru konuştuğu anlamına gelmez.
ÖĞRENCİ İÇİN EN GÜÇLÜ 10 KOMUT
Yüz komutu ezberlemek yerine başlangıçta şu on tanesini kullanın:
/learn → Öğren.
/simplify → Anla.
/quiz → Kendini sına.
/research → Araştır.
/factcheck → Doğrula.
/critic → Kendini eleştir.
/devilsadvocate → Karşı görüşü gör.
/compare → Seçenekleri karşılaştır.
/action → Düşünceyi eyleme dönüştür.
/human → Metni doğal hâle getir.
Ama size daha güçlü bir yöntem vereyim:
TEK KOMUT YERİNE ZİNCİR KURUN
Bir konuyu öğrenirken:
/simplify → /teacher → /expert → /quiz
Bir araştırma yaparken:
/brainstorm → /research → /critic → /factcheck → /verify
Bir karar verirken:
/compare → /proscons → /risks → /decision → /action
Bir metin hazırlarken:
/framework → siz yazın → /critic → /editor → /proofread → /human
Bir sunuma hazırlanırken:
/planner → /script → /critic → /roleplay
HER DERSTE KULLANABİLECEĞİNİZ ANA KOMUT
Bunu telefonunuza kaydedin:
«/teacher “[KONU] konusunu üniversite öğrencisi düzeyinde öğret. Önce neyi bilmem gerektiğini belirle. Konuyu basitten karmaşığa doğru açıkla. Günlük yaşamdan ve alanımdan örnekler ver. Anlamam gereken temel kavramları ayrıca göster. Emin olmadığın bilgileri kesinmiş gibi sunma. Dersin sonunda bana 5 soru sor. Yanıtları hemen verme; önce benim yanıtlamamı bekle. Yanlışlarımı doğrudan düzelt ve anlamadığım konuları yeniden öğret.”»
Bu tek komut bile yapay zekâyı basit bir “yanıt makinesi” olmaktan çıkarıp kişisel çalışma yardımcısına dönüştürebilir.
EN ÖNEMLİ KURAL
Yapay zekâya:
“Benim için yap.” demeyi azaltın.
Şunları daha fazla söyleyin:
“Bana öğret.”
“Beni sına.”
“Hatamı bul.”
“Karşı çık.”
“Kanıt iste.”
“Neyi gözden kaçırdığımı göster.”
“Daha iyi düşünmem için bana soru sor.”
Çünkü üniversitenin amacı ödev teslim etmek değildir.
Düşünebilen insan yetiştirmektir.
Yapay zekâyı sizin yerinize düşünen bir makineye dönüştürürseniz kısa vadede zaman kazanırsınız, uzun vadede yetenek kaybedersiniz.
Ama onu sizi sorgulayan, sınayan ve eksiklerinizi gösteren bir araç olarak kullanırsanız, yapay zekâ çağının asıl kazananlarından biri olabilirsiniz.
Yapay zekâdan yanıt istemek kolaydır.
Asıl beceri, doğru soruyu kurabilmektir.
Atsız Burucu (Mehmet Hoca), Camcı Çeşme, İstanbul – 23.09.2026
