Yazar Mehmet Bacaksız, Türkiye’nin milli menfaatlerine ve egemenlik haklarına zarar verdiğini düşündüğü üç temel uluslararası sözleşmeyi eleştirel bir perspektifle incelemektedir. İlk olarak, Gümrük Birliği Anlaşması’nın Türkiye’yi karar alma süreçlerinden dışlayarak ekonomik bağımsızlığı zedelediği üzerinde durulmaktadır. Ardından, Ottawa Antlaşması neticesinde sınır mayınlarının temizlenmesinin ülkeyi düzensiz göç ve güvenlik açıklarına karşı savunmasız bıraktığı savunulmaktadır. Son olarak, Geri Kabul Anlaşması’nın Türkiye’yi Avrupa için bir göçmen tampon bölgesi haline getirdiği ve ulusal onuru zedelediği vurgulanmaktadır. Metin genelinde, bu anlaşmaların mevcut şartlar altında sürdürülemez olduğu ve Türkiye’nin uluslararası hukuktan doğan çekilme hakkını acilen kullanması gerektiği ifade edilmektedir.
Bir devlet, dış politika kapsamında yabancı devletlerle münasebetlerini geliştirmek için anlaşmalar yapabilir. Devletimiz de yabancı devletlerle bu kapsamda anlaşmalar yapmaktadır. Dış politikanın amacı, yabancı devletlerle münasebetlerde milli menfaatlerin sağlanması, korunmasıdır. Yabancı devletlerle yapılacak anlaşmaların amacı da menfaatlerin sağlanması, korunması olmalıdır. Türkiye Cumhuriyeti’nin yabancı devletlerle yaptığı anlaşmalardan bir kısmı halen milli menfaatlere zarar vermektedir. Önce bu anlaşmaların neler olduğunu, milli menfaatlere nasıl zarar verdiğini, sonra da bu zararların nasıl önlenebileceğini açıklamak istiyorum.
1- Gümrük Birliği Anlaşması: Gümrük Birliği Anlaşması, 6 Mart 1995 tarihinde Türkiye-AB Ortaklık Konseyi’nde imzalanan 1/95 sayılı kararla kabul edilmiş ve 1 Ocak 1996 tarihinde resmen yürürlüğe girmiştir. Anlaşmanın imzalandığı tarihte DYP-SHP Koalisyon Hükümeti işbaşında olup Tansu ÇİLLER Başbakan’dır. Anlaşmayı Türkiye adına Dışişleri Bakanı Murat KARAYALÇIN imzalamıştır. Bu anlaşma ile Türkiye Avrupa Birliği’nin gümrüklerle ilgili tüm kararlarına ve AB ile AB üyesi olmayan ülkeler arasında uygulanacak tüm gümrük tarifelerine uymayı kabul etmiştir. Bu anlaşmada milli egemenliğimize aykırı olan bir husus, gümrükler ve gümrük tarifeleri konusunda alınacak kararlarda Türkiye’nin oy hakkının olmamasıdır. Gümrük Birliği Anlaşması’nın milli menfaatlerimize aykırı diğer yönleri de şunlardır:
- Türkiye, gümrük birliği protokolünü kabul ederek, AB’ye dış ilişkilerini yönlendirme hakkı verdi. Türkiye, önşart olmaksızın AB’nin üye olmayan bir ülke ile imzaladığı tüm anlaşmaları kabul etti.
- Türkiye gümrük birliğine girerek, AB’nin bilgisi olmadan herhangi bir AB üyesi olmayan ülke anlaşma yapmamayı kabul etti. Aksi takdirde AB, müdahale ve bu anlaşmayı iptal etme hakkına sahipti.
- Türkiye, gümrük birliğine girerek, kayıtsız şartsız AB gümrük birliği için yapılan yeni yasalara paralel yasaları yapmayı kabul etti.
- Türkiye, gümrük birliğine girerek, tüm yasaları ve Avrupa Adalet Divanı’nın kararlarını kabul etti.
- Türkiye, gümrük birliğine girerek, Avrupa mallarına kendi pazarını açtı. Türkiye’nin yerli mallarındaki kalitesindeki fark nedeniyle rekabet etmekte büyük bir zorluk vardı. Bu anlaşma sayesinde Avrupa malları, herhangi bir gümrük ücreti olmadan Türkiye’ye girmektedir.
2- Ottawa Antlaşması: Anti-Personel Mayınların Kullanımının, Depolanmasının, Üretiminin ve Devredilmesinin Yasaklanması ve Bunların İmhası ile İlgili Sözleşme Kanada’nın başkenti Ottawa’da imzalandı, 1 Mart 1999 tarihinde yürürlüğe girdi. 131 devlet bu anlaşmayı imzalayarak parlamentolarında onayladı. TBMM, 2 Mart 2003 tarihinde kabul ettiği bir kanunla bu anlaşmayı onayladı. Burada, dikkati çeken çok önemli bir nokta, ABD’nin bu anlaşmayı imzalamamış olmasıdır. ABD, “kara mayını kullanma hakkını elinde bulundurmakta” olduğunu açıklamıştır.
Türkiye, bu anlaşmayı onayladıktan sonra önce Suriye sınırındaki mayınlar, arkasından Irak, İran ve Ermenistan sınırlarındaki mayınlar söküldü. Şimdi, doğu ve güney sınırlarımızda tek br mayın yok. Batıda Yunanistan ve Bulgaristan’la olan sınırlarımızda eskiden beri mayın yoktu zaten.
Doğu ve güney sınırlarımızdaki mayınların sökülmesi nedeniyle bu sınırlarımız son derece güvensiz, korumasız hale gelmiştir. Her yıl gerek Suriye sınırımızdan, gerekse İran sınırımızdan yüzbinlerce kaçak ülkemize sızmaktadır. 900 km Suriye sınırını, 560 km İran sınırını beton duvar yaparak, dikenli tel çekerek korumak mümkün değildir. Belirtilen nedenlerle, Ottawa Antlaşması halen milli menfaatlere zarar vermektedir.
3- Geri Kabul Anlaşması: Türkiye ile Avrupa Birliği arasında 16 Aralık 2013 tarihinde Geri Kabul Anlaşması imzalandı. Anlaşma 1 Ekim 2014 tarihinde yürürlüğe girdi. Anlaşmaya göre, Türkiye üzerinden kaçak olarak AB Ülkelerine giden düzensiz göçmenler (kaçaklar) yakalandıkları zaman aynen Türkiye’ye iade edilecekler, Türkiye bunları kabul edecek. Bunun karşılığında AB, Türkiye’ye mali yardım yapacak.
Bu anlaşma imzalandığı tarihte dahi milli egemenliğimize, milli menfaatlerimize aykırı bir anlaşma idi. Çünkü, Türkiye, bu anlaşma ile AB Ülkelerinin kaçaklardan korunmasını, huzurunun ve güvenliğinin sağlamasını üstlenmiş oluyordu. Bu durum, bağımsız bir devlet için asla kabul edilebilecek bir şey değildir. Geldiğimiz noktada, Geri Kabul Anlaşması ülkemiz için onur kırıcı bir durum yaratmıştır. AB, Türkiye’yi Avrupa’nın çöplüğü gibi görmeye başlamıştır. AB Ülkeleri, Türkiye üzerinden AB’ye geçen düzensiz göçmenleri (kaçakları) yıldırım hızıyla iade ederken, iş insanlarımıza, öğrencilerimize vize vermeyi zorlaştırmakta, aylarca sürüncemede bırakmaktadır.
Uluslararası hukuka göre bağımsız her devlet, uluslararası anlaşmaları imzalama, onaylama hakkına sahip olduğu gibi bu anlaşmalardan çekilme hakkına da sahiptir. Türkiye, Gümrük Birliği Anlaşması, Ottawa Antlaşması ile Geri Kabul Anlaşması’ndan derhal çekilmelidir. Bu, milli menfaatlerimizin korunması açısından son derece elzemdir.
