Erol Sunat’ın yazısı, doğanın gücüne karşı gelen insan kibirini ve afetlerin ardında bıraktığı acı gerçekleri ele almaktadır. Yazıda, insanların doğa kanunlarını hiçe sayarak dere yataklarına yapılaşması ve her felaketten sonra yaşanan unutkanlık döngüsü eleştirilmektedir. Yaşanan seller ve depremler, insanoğlunun bitmek bilmeyen mal hırsını ve dünyaya sahip olma arzusunu yerle bir eden uyarılar olarak nitelendirilmektedir. Felaketler sökün edip her şeyi alıp götürse de geriye kalan kum gibi hakikatler, insanlığa ibret olması gereken sessiz birer tanık olarak kalmaktadır. Toplumun bu acı tecrübelerden ders çıkarmak yerine olayları çabucak unuttuğu vurgulanırken, yazar okuyucuyu yapılan hatalarla yüzleşmeye davet etmektedir.
Hiç bu kadar sel görmemiştik. Selin şehirleri ve ilçeleri bu denli bastığını da. Sel, teknoloji tanımıyor, eski çamlar bardak oldu diye ahkâm kesilen o süslü lafları da.
Yapma dedim, etme dedim, dur dedim; bu kaçıncı uyarı, daha neyi anlamıyorsun diye diye gelmeye devam ediyor sel.
Sel ister maddi ister mecazi olarak birdenbire, en beklenmedik anda, merak etmeyin hiçbir şey olmaz diye konuşulduğu sıralarda öyle bir geliyor ki…
Durdurmak mümkün değil. Engel olanı da katıyor önüne… Bundan böyle bu yöreye sel gelmez…
Sel basmaz diyeni de…
Sel zaten geliyorum demedi mi?
Gelmez dediler, aklı mı var, yol bilmez yordam bilmez dediler, yok öyle kafasına estiği gibi çıkıp gelemez, bugüne bugün biz varız dediler.
Neydi sel?
Hakikatin ta kendisi…
Çıktı geldi, sildi süpürdü. Götüreceğini götürdü. Geriye kalan ibret olsun anlayanlara dedi.
Anlayan oldu mu?
Olmadı… Bir daha geldi… Sonra bir daha…
Adeta siz beni anlayana kadar gelmeye devam edeceğim dedi…
Belli ki sel de vitesten attı…
Ne varsa önüne kattı…
***
Ne diyorduk?
Böyle bir afet görülmedi… Bilmem kaç yıl önce de bir benzeri olmuş, işte yine oldu.
Deprem oldu, ilk o yaptıklarımız yıkıldı.
Haritadan silindi o kadim şehirler. Ne varsa enkaz altında kaldı, aklınıza gelen ne varsa.
Mutluluklar, şen kahkahalar, o güzelim sokaklar, caddeler.
Enkaz ve toz bulutları arasında yok oldu on binlerce insan…
Mağdurların sayısı yüz binleri aştı, milyonlara ulaştı.
Bir anda mağduristan olduk çıktık.
Her afette kaybolanlar olur. Hiç bulamadıklarınız olur. Ulaşamadıklarınız olur.
Sel gider hep kum kalır geriye…
Hakikatle yüzleşilir mi?
Hakikat mahşere kaldı diyor insanlar…
Ümitsizce…
Bir mezarı bile olmayan yakınlar, akrabalar, ciğerpareler…
Gözyaşları sel oldu sel…
***
Heyelan oldu, ilk o koç gibi dediğimiz yapılar kaydı gitti toprakla beraber…
O eski dere ve çay isimlerini yeni açılan caddelere ve semtlere verdik, en azından isimleri yaşasın dedik.
Neyi bilemedik?
Geri geleceklerini.
Dere yatağını unutmadı amma, biz yaptığımız hataları bir türlü umursamadık.
Ne diyor sel?
Yatağıma dokunma…
Kaldır her ne yaptıysan o yatağın üstünden. Bin defa yap, bin defa her ne yaptıysan alır giderim. Dahası bu sefer seni de götürürüm yanımda.
Sel çekildiğinde geriye ne kalacağını, bir daha buralara sel gelmez, sel basmaz diyenlerin dışında hemen herkes bilir.
İşin garibi üfürükten teyyare anlatımların ardına sığınmış olmamız…
En son fi tarihinde gelmiş, o kadar eski yani…
Şu oldu, bu oldu, çaylar dereler kurudu…
Sel istese de gelemez… Yolu bulamaz…
Selle şaka yapılamayacağını öğrenemedik bir türlü…
***
Hayatın içinde yaşanılan olayların tamamı sele benzer.
Sel; yalanları, göz boyamaları, tezgâhları, kumpasları, ayak oyunlarını, sinsilikleri, sırtından hançerleyenleri, pusuları, kazılan kuyuları alır gider, yani görülmesi gereken ne varsa ayna tutar.
Sel çok şeyi alır götürür, geriye sadece hakikatleri bırakır. Yalnızca onlara dokunmaz.
Bilinsin, görülsün, görmeyen kalmasın, bir daha olmasın, tekrarlanmasın diyerek…
Sel felaket olmasına felakettir elbet, lakin, “bir musibet bin nasihatten evladır” denmiştir.
Yani, selin istese de götüremeyeceği ne varsa o…
Sel felakettir felaket olmasına da sel gittikten sonra geriye ne kalmış asıl oralara bakılır.
Asıl konuşulması gereken selden sonraki hal ve ahvaldir.
Seli mecaza vurduğunuzda karşınıza çıkan enstrüman işin hakikatlerle yüzleşme kısmıdır.
Sele kapılanı üzerine bindiği sal da kurtarmaz, sıkı sıkıya yapıştığı dal da…
Sala bindi, sele gitti derler. Tutunduğu dallar elinde kaldı derler.
Bugüne kadar sel ve taşkınların önünde durabilen ne set ne baraj ne istinat duvarı vardır.
Akarsular mecrasını bin yıl geçse de unutmaz…
Aynı, sel çekildikten sonra geri kalan kumun, çakılın, taşın hiçbir şeyi unutmadığı gibi.
***
Unutmak insana mahsustur.
“Hafıza-i beşer nisyan ile maluldür…” sözü insanoğlunun unutkanlığının üzerine söylenmiş en etkili sözlerden birisidir.
Beşer şaşar, haddini de bendini de aşar, bildiğini okur, yapma etme denen ne varsa yine yapar, yine yapar vazgeçmez.
İnsanların bir türlü doymayan gözlerini sel dahi açamadıktan sonra…
Haddizatında sel diyor ki; haddini aşma, dur, öte tarafa götüreceğin bir şey yok.
Dünya, dünyaya ait ne varsa sen giderken elinden alır. Oyalansınlar diye senden sonrakilere bırakır. Sonra onların da elinden alır. Onun olan onda kalır. Dünyanın demirbaşıdır, insanın tamah ettiklerinin cümlesi. İnsan bunun nesini, neresini anlayamadı?
Oysa Yunus diyordu ki: “Mal sahibi mülk sahibi / Hani bunun ilk sahibi / Mal da yalan mülk de yalan / Var biraz da sen oyalan…”
İnsan oyalanmak istemiyor. Sahiplenmek istiyor. Ne varsa hepsi benim diyor. Benim olmalı diyor. Su akarken testiyi doldurmalı diyor, bir testi yetmiyor, yüzlerce binlerce testiyi diziyor. Bilmiyor ki, su testisinin su yolunda kırıldığını.
Bir sel geliyor, alıp götürüyor testileri. O gözü doymayan bir de bakıyor ki, o testiden geriye elinde testinin sadece kulpu kalmış…
***
Sel gider. Selin geçtiği mecralar kurumaya yüz tutar. Ne kaldıysa selden geriye, selin geride bıraktıkları olarak ortaya çıkar.
Selin ardından diye başlanır konuşulmaya…
İster kum üzerine…
İster çakıl üzerine…
İster taş üzerine…
Selin taşkınlığı, öfkesi, önünde durulamayan o hali gitmiş, geriye derin bir sakinlik ve suskunluk kalmıştır.
Selin neredeyse dile geldiği, anlayana çok şeyler anlattığı, geride bıraktıklarıyla işte bu sebepten geldim, önüme ne geldiyse aldım gittim, geriye kalanları da bu şekilde bıraktım ki, üzerine konuşun, biz ne yaptık diye düşünün der adeta…
Ortalık sel sele gitti diye konuşmayı biliriz.
Bu sel neden geldi, neden hep aynı yolu izliyor?
Neden ne yaparsak yapalım alıp götürüyor diye sorduk mu bugüne kadar?
Sorsaydık, selle konuşur, barışırdık…
***
Bizim işimiz sele, yele, heyelana, afetlerin cümlesine, aylara, yıllara, mevsimlere, doğrulara, gerçeklere, hayata ve dünyaya meydan okumak mı?
Sel, bana meydan okuma, pişman olanlardan olursun diye defalarca uyarmadı mı?
Başımıza her ne geldiyse bir sonraki sele kadar öteleyen biz…
Erteleyen biz…
Bu işlerden çıkarması gereken dersleri çıkarmamaya adeta yemin etmiş gibi davranan yine biz…
Sel gider hep kum kalmaz mı geriye?
Belli ki yüzümüz yok hakikatlerle yüzleşmeye…
