Bu makale, Fener Rum Patrikhanesi ve Patrik Bartholomeos’un uluslararası alanda kullandığı “Ekümenik” sıfatı üzerinden yürütülen tartışmaları ve Türkiye’nin bu konudaki tutumunu ele almaktadır. Yazar, Patrik’in diplomatik zirvelere katılımını ve yabancı devlet liderlerine gönderdiği mektuplarda kullandığı resmi unvanları, Lozan Antlaşması’nın getirdiği kısıtlamalarla karşılaştırarak eleştirmektedir. Özellikle Ukrayna Barış Zirvesi ve Davos gibi platformlarda sergilenen bu tutumun, Türkiye’nin egemenlik hakları ve resmi devlet politikasıyla çeliştiği vurgulanmaktadır. Ayrıca, Patrikhanenin Rusya ile yaşadığı dini ve siyasi gerilimler üzerinden bölgesel nüfuz mücadelelerine de değinilmektedir. Kaynak, Ankara’nın bu “ekümeniklik” iddiaları karşısındaki sessizliğini sorgulayarak konuyu milli egemenlik penceresinden değerlendirmektedir.
Türkiye’nin tapu senedi Lozan Antlaşması’na göre, bir Türk kurumu olan ve Fatih Kaymakamlığı’na bağlı çalışan Fener Rum Patrikhanesi’nin başı Patrik Bartholomeos, geçtiğimiz 27-29 Kasım’da Katoliklerin ruhani lideri Vatikan Devlet Başkanı Papa 14. Leo’yu Birinci İznik Konsili’nin 1700’üncü yılı bahanesiyle İznik’e davet ederek dünyadaki 300 milyon Ortodoks’un “lideri” olduğu iddiasına güç kattıktan sonra çok önemli yeni teşebbüslere girişti.
Ülke gündemi el vermediği için yazmaya fırsat bulamadığımız bu gelişmeleri ilk fırsatta daha detaylı aktarmak üzere; şimdilik sadece birisini anlatalım.
15-16 Haziran 2024’te İsviçre’de düzenlenen Ukrayna Barış Zirvesi’nde yaşanan skandalı hatırlıyor musunuz?
Toplantıya Türkiye’yi temsilen Dışişleri Bakanı Hakan Fidan katılırken, Patrik Bartholomeos da “Konstantinopol Ekümenik Patriği” olarak davet edilmiş ve burada bir konuşma yapmıştı.
Ayrıca yayımlanan sonuç bildirisini Türkiye’nin yanı sıra Bartholomeos da “Ekümenik Patrik” unvanıyla imzalamıştı.
Kamuoyundaki tepkiler üzerine Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, İsviçre ve Ukrayna’dan izahat istendiğini duyurup, “Fener Rum Patrikhanesi’nin konumuna ilişkin devlet politikamızda herhangi bir değişiklik olmadığını” açıklamıştı.
Bu skandala Cumhur İttifakı’nın ortağı MHP Lideri Devlet Bahçeli de, “Fener Rum Patriği’nin sözde ‘Konstantinopolis Ekümenik Patriği’ sıfatıyla zirveye davet edilmesi ve sonuç bildirgesine imza attırılması kabul edilemez” sözleriyle tepki gösterip Lozan Antlaşması’nı ve “Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde Konstantinopolis diye bir şehir olmadığını” hatırlatarak, “Ekümenik kartını devreye sokanlara asla teslim olmayacaklarını” söylemişti.
DAVOS’A NİYE GİTMEDİ?
Malum, 19-23 Ocak’ta Davos’ta Dünya Ekonomik Forumu ile birlikte Trump’ın güya Gazze için kurduğu, ama Gazze’nin adının geçmediği Barış Kurulu Kuruluş Şartı’nın imza töreni vardı.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da Ekonomik Forum için değil, Erdoğan’ı temsilen o kurulun kuruluşunu imzalamak üzere Davos’a gitti.
İlginçtir; Dünya Ekonomik Forum toplantısının bitimine bir gün kala 22 Ocak’ta bir açıklama yapan Fener Rum Patrikhanesi, “Patrik Bartholomeos’un geçmişte birçok kez olduğu gibi, bu yıl da Davos’taki Forum’a davet edildiğini, ancak işlerinin yoğunluğu nedeniyle bu son derece önemli uluslararası etkinliğe katılamadığını” duyurdu.
Öncelikle Patrik Bartholomeos’un toplantıya hangi sıfatla çağrıldığını merak ettim. Ancak 8 Ocak’ta yayımlanan davetli listesinde adı yoktu.
Ardından, geçmişteki Dünya Ekonomik Forum toplantılarının hangilerine davet edildiğini araştırdım.
Sadece 21-23 Ocak 2020’deki 50. toplantıya davet edildiğini ve buna katıldığını tespit ettim.
Türkiye’yi dönemin Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak, Ticaret Bakanı Ruhsar Pekcan ile Merkez Bankası Başkanı Murat Uysal’ın temsil ettiği o toplantıda da Patrik Bartholomeos’un “sivil toplum lideri” olarak aynen şu unvanla davetli listesinde yer aldığını ve konuşmasını yapacağı zaman da öyle anons edildiğini gördüm:
“Archbishop of Constantinople-New Rome and Ecumenical Patriarch” yani; “Konstantinopol-Yeni Roma Başpiskoposu ve Ekümenik Patrik”.
Besbelli, 2020’de hepimiz uyumuşuz!..
Son olarak Bartholomeos’un yoğun programlarının ne olduğuna baktım; 28 Ocak-3 Şubat arasındaki Selanik ziyareti dışında herhangi bir program gözükmüyordu.
Patrik Bartholomeos’un, olmayan bir daveti reddetmiş gibi göstermesi düşünülemeyeceğine göre, iki ihtimal var.
Ya İsviçre, Ukrayna Barış Zirvesi’nden sonra ikinci bir kriz yaşanmaması için Bartholomeos’tan gelmemesini istedi veya Heybeliada Ruhban Okulu’nun Eylül 2026’da açılacağını bile sömürge valisi Tom Barrack’tan öğrendiğimiz bir dönemde zor olsa da Dışişleri Bakanı Hakan Fidan Bartholomeos’a vize vermedi!..
GİTMEDİ AMA YİNE BİLDİĞİNİ OKUDU
Evet, Patrik Bartholomeos Davos’a gitmedi veya gidemedi; ama bakın ne yaptı.
Geçtiğimiz günlerde iki trenin çarpışması sonucu çok sayıda insanın yaşamını yitirdiği kaza nedeniyle İspanya Kralı VI. Felibe’ye gönderdiği “resmi” bir “Patriklik mektubu” ile “Konstantinopolis Ana Kilisesi”nin üzüntü ve dayanışma dileklerini iletti.
Mektubu da şu unvanla imzaladı:
“Archbishop of Constantinople-New Rome and Ecumenical Patriarch”
RUSYA “DECCAL” DERKEN
Ukrayna Kilisesi’ni Rus Kilisesi’nden ayırdıktan sonra Balkan ve Baltık ülkelerinde de benzer çalışmalar yaptığı için Rusya ile Fener Rum Patrikhanesi arasında bir savaş yaşandığı biliniyor.
Son olarak sert bir açıklama yapan Rusya Dış İstihbarat Servisi (SVR), Bartholomeos’u “cübbeli deccal” olmakla nitelendirip, “Şeytanın vücut bulmuş hali… Sahte peygamberlere benziyor…” dedi.
Buna karşılık “Konstantinopolis Ana Kilisesi” adına verilen cevapta ise, “Ekümenik Patriğin şahsına yönelik yeni Rus saldırısından üzüntü duyulduğu” belirtilerek, “hayali senaryolar, sahte haberler, hakaretler ve kurgulanmış bilgilerin Ekümenik Patrikhane’nin hizmet ve misyonuna devam etmekten caydırmayacağı” vurgulandı.
Lozan’a göre, Fener Rum Patrikhanesi bir Türk kurumu olduğu gibi, Patrik Bartholomeos da bir Türk vatandaşı.
Ama Ankara ne Patrikhane’nin faaliyetlerine ne Bartholomeos’a yönelik bu suçlamalara ne de artık iyice “resmileştirilen” şu unvana herhangi bir ses çıkarıyor.
Çok garip, değil mi?!
