Türkiye’de otonom ve tam otonom araçların kullanımına yönelik kapsamlı bir kanun teklifi taslağı hazırlandı. Taslak sürücüsüz araçların trafiğe çıkışından veri kayıtlarına, bakım sorumluluklarından kazalara kadar geniş bir alanı kapsıyor. Yeni düzenleme ile hem araç sahipleri hem üreticiler hem de yazılım sağlayıcılar için zorunluluklar ve yaptırımlar net şekilde tanımlanıyor.
Taslağa göre otonom veya tam otonom bir aracın trafikte kullanılabilmesi ya da açık alanda test edilebilmesi için İçişleri Bakanlığı’na yetkilendirme başvurusu yapılması gerekecek.
Yetkilendirme olmadan otonom sistem aktif şekilde trafiğe çıkarsa sürücüye veya sorumlu kuruluşa 120 gün adli para cezası uygulanacak. Otonom sistem aktif değilse bu izin şartı aranmayacak.
Her otonom araç Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yetkilendirilen Yetkilendirilmiş Otonom Araç Kuruluşu (YOAK) tarafından yönetilecek.
Bu kuruluşlar araç üreticileri ve yazılım sağlayıcılarından oluşacak ve araçların teknik durumunu sürekli kontrol altında tutacak. Otonom sistemlerin güvenli çalışmasını sağlama yükümlülüğüne aykırı davranılması halinde ilk ihlalde 80 bin TL, tekrarında 200 bin TL idari para cezası uygulanacak.
Düzenleme kapsamında araçlara veri kaydedici yerleştirilmesi zorunlu hale geliyor. Otonom araçların topladığı tüm veriler en az 3 yıl saklanacak. Kayıtların silinmesi, değiştirilmesi veya üzerinde oynanması durumunda 200 bin TL idari para cezası verilecek.
İçişleri Bakanlığı bünyesinde ayrıca Bağımsız Olay İnceleme Birimi kurulacak. Beş farklı uzmanlık alanından oluşacak bu birim kazaları teknik, hukuki, tıbbi ve olay yeri açısından inceleyecek ve delil değerlendirmesi yapacak.
Taslakta sürücü sorumluluğu da açık şekilde yer alıyor. Araç otonom modda olsa bile sürücünün alkollü veya uyuşturucu etkisi altında bulunması suç sayılacak.
Araç sistemi müdahale uyarısı verdiğinde kontrolün alınmaması veya yazılıma yetkisiz müdahale edilmesi halinde sorumluluk doğrudan araç sahibine veya yetkili sürücüye ait olacak.
Yeni düzenleme Türk Ceza Kanunu ve Karayolları Trafik Kanunu’nda da değişiklik öngörüyor. Otonom araçların karıştığı kazalarda taksirle ölüme sebebiyet verilmesi halinde 3 aydan 6 aya, yaralanma durumunda 1 aydan 3 aya kadar adli para cezası uygulanacak. Trafik kurallarını ihlal eden tam otonom araçlar 30 gün süreyle trafikten men edilecek.
Ölümlü kazalarda en ağır yaptırım uygulanacak. Asli kusurlu bulunan otonom araçların işletme izinleri süresiz iptal edilecek. Ayrıca tescil belgesi ve plaka yükümlülüğüne uymayan işletenlere de idari para cezası kesilecek. Bu düzenlemeyle birlikte otonom araçların trafikte kullanımına izin, denetim ve ceza süreçleri birlikte yürürlüğe girecek.
