Eğitim hayatı çeşitli nedenlerle yarıda kalan binlerce öğrencinin heyecanla beklediği Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu’nda kabul edilerek yasalaştı. Yeni yasa ile birlikte, yükseköğretim kurumlarından ilişiği kesilen öğrencilere üniversitelerine geri dönme imkanı tanınırken; akademik kadrolar, emeklilik yaş hadleri, para karşılığı tez hazırlatma cezaları ve intörnlük eğitimlerine kadar yükseköğretim sisteminde birçok kritik madde yeniden düzenlendi. Kanunun yürürlüğe girmesinin ardından öğrenci ve akademisyenler arama motorlarında “Öğrenci affı kimleri kapsıyor?”, “Üniversite affı başvuru süresi kaç ay?”, “Öğrenci affı şartları neler?” ve “Tez yazdırma cezası nedir?” başlıklarını yoğun bir şekilde sorguluyor. İşte TBMM’den geçen öğrenci affı düzenlemesinin tüm detayları, kimleri kapsadığı ve yükseköğretimde değişen kurallar…
ÖĞRENCİ AFFI KİMLERİ KAPSIYOR? KİMLER YARARLANABİLİR?
Yeni yasalaşan düzenleme kapsamında, 1 Temmuz 2022 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun (kendi isteğiyle kaydını sildirenler dahil) yükseköğretim kurumlarından ilişiği kesilen öğrenciler ile üniversiteyi kazandığı halde kayıt yaptırmayanlar düzenlemeden faydalanabilecek.
ÖĞRENCİ AFFI BAŞVURULARI NASIL YAPILACAK?
Kanunun Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmesinin ardından hak sahiplerinin 4 ay içinde ilişiğinin kesildiği üniversiteye başvurması gerekiyor. Başvuru tarihinde askerlik görevini yapmakta olanlar, terhis tarihlerinden itibaren 2 ay içinde başvuru hakkını kullanabilecek. Başvurusu kabul edilen adaylar eğitim-öğretim döneminde sıralarına geri dönerek eğitimlerine kaldıkları yerden devam edebilecek.
ÜNİVERSİTELERDE NELER DEĞİŞECEK?
Yasalaşan teklifle sadece öğrenci affı değil, akademik hayatı etkileyen pek çok yenilik de yürürlüğe girdi:
1. Ticari Tez ve Makale Hazırlayanlara Meslekten Çıkarma
Kişisel emek ve birikimine dayanmayan, başkaları tarafından ücret karşılığında veya ücretsiz üretilmiş yayın, tez ve çalışmaları unvan ve derece kazanmak için kullananlar, bu işi başkası adına yapanlar veya aracılık eden akademisyen ve kişilere meslekten çıkarma cezası ve yaptırımlar uygulanacak.
2. Azami Öğrenim Süresi Ve İntörnlük Hakkı
Azami öğrenim süresi sonunda mezun olabilmek için son sınıf öğrencilerine (intörnlük hariç) başarısız oldukları dersler için iki ek sınav veya tekrar hakkı verilecek. Teorik dersleri bitiren ancak intörnlük veya uygulamalı eğitimini tamamlayamayan öğrencilere bu eğitimlerini tamamlama imkanı sağlanacak.
3. Emekli Öğretim Üyelerine 75 Yaş Sözleşme İmkanı
Gerekli görülen bölüm ve programlarda görev yapan kadrolu öğretim üyeleri, emeklilik yaş hadlerini doldurduktan sonra YÖK kararıyla 75 yaşını geçmemek üzere ikişer yıllık sürelerle sözleşmeli olarak çalıştırılabilecek. Özlük hakları korunacak.
4. Yurt Dışı Görevlendirmeleri
Türk Cumhuriyetleri ve Akraba Topluluklarındaki üniversitelerden davet alan öğretim elemanlarına 3 yıla kadar (ikili anlaşmalı programlarda 5 yıla kadar) aylıklı izin verilebilecek.
5. Anayasa Mahkemesi Kararıyla Disiplin Soruşturması Düzenlemesi
Disiplin soruşturmalarında ifade ve savunma hakkı güvence altına alındı. Soruşturulana en az 7 gün süre verilerek savunma davet yazısı gönderilmesi ve evrakları inceleme hakkı tanınması yasal zorunluluk haline getirildi.
BAŞVURU İÇİN 4 AY SÜRE TANINDI
Öğrencilerin yeniden öğrenim hakkından yararlanabilmeleri için kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 4 ay içinde başvuru yapmaları gerekiyor. Başvurular, öğrencinin ilişiğinin kesildiği veya kayıt hakkı kazandığı yükseköğretim kurumuna yapılacak. Düzenlemeden yararlanan öğrenciler, 2026-2027 eğitim öğretim yılında öğrenimlerine başlayabilecek.
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte askerlik görevini yapmakta olanlar da düzenlemeden yararlanabilecek. Bu kapsamdaki kişilerin, terhislerini takip eden 2 ay içinde ilgili yükseköğretim kurumuna başvurmaları gerekiyor.
Yeniden öğrenime başlayanların askerlik ertelemeleri ise 7179 sayılı Askeralma Kanunu çerçevesinde yapılacak.
YATAY GEÇİŞ VE AÇIKÖĞRETİM İMKANI DA GETİRİLDİ
Düzenlemeyle yeniden öğrenci statüsü kazananlara belirli şartları sağlamaları halinde yatay geçiş imkanı da tanınıyor. Buna göre öğrenciler, ÖSYS/YKS puanlarının giriş yılı itibarıyla aynı veya farklı bir diploma programının aynı türden taban puanına sahip olması halinde bu programlardan birine yatay geçiş talebinde bulunabilecek.
Farklı bir diploma programından yatay geçişle kabul edilecek öğrenci sayıları, ilgili programa kayıtlı öğrenci sayısı ve üniversitenin fiziki koşulları dikkate alınarak belirlenecek.
Düzenlemeden yararlanarak bir yükseköğretim kurumunda öğrenci statüsü kazananlar, başvurmaları halinde Anadolu Üniversitesi, Ankara Üniversitesi, Atatürk Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi bünyesindeki açıköğretim ön lisans veya lisans düzeyindeki eşdeğer programlara yatay geçiş yapabilecek. Bu geçişe ilişkin usul ve esasları belirlemeye YÖK yetkili olacak.
BAZI SUÇLARDAN MAHKUM OLANLAR KAPSAM DIŞI
Geniş bir öğrenci grubuna yeniden öğrenim hakkı tanıyan düzenleme, bazı istisnalar da içeriyor. Terör suçu, kasten öldürme, işkence, eziyet, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı ile uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarından mahkum olanlar düzenlemeden yararlanamayacak.
Sahte belge nedeniyle kaydı iptal edilenler, kayıt sırasında sahte belge verenler ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nda belirtilen suçlar ile terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı nedeniyle ilişiği kesilenler de kapsam dışında tutulacak.
POLİS, JANDARMA, SAHİL GÜVENLİK VE MSÜ KAPSAM DIŞI
Anayasa’nın 132’nci maddesi uyarınca özel kanun hükümlerine tabi olan Polis Akademisi ile buna bağlı eğitim öğretim kurumları, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ile buna bağlı eğitim öğretim kurumları, Milli Savunma Üniversitesine (MSÜ) bağlı Harp Okulları, Astsubay Meslek Yüksekokulları ve enstitüler kapsam dışında tutuldu.
Milli Savunma Bakanlığı, Polis Akademisi, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı nam ve hesabına başka yükseköğretim kurumlarında öğrenim görmekte iken ilişiği kesilen öğrenciler hakkında da düzenleme hükümleri uygulanmayacak.
AZAMİ ÖĞRENİM SÜRESİNİ DOLDURAN SON SINIF ÖĞRENCİLERİNE EK SINAV HAKKI
Kanunla, öğrenci affından bağımsız olarak 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 44’üncü maddesinde de önemli bir değişiklik yapıldı. Buna göre azami öğrenim süresi sonunda kayıtlı olduğu öğretim kurumundan mezun olabilmek için intörn eğitimi dönemi hariç son sınıfta bulunan öğrencilere, başarısız oldukları veya alamadıkları teorik ve uygulamalı bütün dersler için iki ek sınav/tekrar hakkı verilecek.
Teorik ve uygulamalı derslerden başarılı olmuş ancak uygulamalı eğitime veya intörn eğitimine başlamamış, eğitimini tamamlamamış ya da başarısız olmuş öğrencilere ise uygulamalı/intörn eğitimlerini tamamlama imkanı tanınacak. Buna karşılık azami öğrenim süresini dolduran ara sınıf öğrencilerine ek sınav hakkı verilmeyecek. Söz konusu düzenlemelerin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları YÖK tarafından belirlenecek.
“HİÇBİR GENCİMİZİN HAYALİNİN YARIM KALMASINI İSTEMİYORUZ”
Açıklamada değerlendirmelerine yer verilen YÖK Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar, söz konusu kanun ile yükseköğretimde kapsamlı bir öğrenci affı düzenlemesinin hayata geçtiğini belirtti.
Hazırlık ve intibak dahil olmak üzere ön lisans, lisans ve lisansüstü düzeylerde yükseköğretim kurumlarıyla ilişiği kesilen öğrenciler ile bir programı kazanarak kayıt hakkı elde ettiği halde kayıt yaptıramayan gençlere, kanunda belirtilen şartlar çerçevesinde yükseköğretime yeniden dönme imkanı sunulduğunu aktaran Özvar, düzenlemeden yararlanabilecek öğrencilerin dört ay içinde ilgili yükseköğretim kurumlarına başvurarak 2026-2027 akademik yılında öğrenimlerine yeniden başlayabileceklerini kaydetti.
Düzenlemenin yükseköğretimle bağı çeşitli nedenlerle kopan öğrenciler için önemli bir fırsat sunduğunu, eğitim yolculuğunun beklenmedik sebeplerle kesintiye uğrayabileceğini kaydeden Özvar, “Hiçbir gencimizin hayalinin yarım kalmasını istemiyoruz. Öğrencilerimizi yeniden üniversitelerimizde görmekten büyük mutluluk duyacağız. Hayırlı olsun.” ifadelerini kullandı.