Milyonlarca ev kadınını ilgilendiren kapsamlı bir kanun teklifi Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunuldu. Teklif, ev içi emeğin yasal bir statüye kavuşturulmasını öngörüyor.
SGK Başuzmanı ve Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş’ın ayrıntılarını paylaştığı 40 maddelik teklif, ev kadınlarının emekliliğinden ev hizmetlerinde çalışanların iş güvencesine kadar geniş bir alanı kapsıyor.
EV İÇİ EMEK GÜNDEMDE
Karakaş’ın değerlendirmesine göre mevcut iş mevzuatı yalnızca ücret karşılığı çalışanları “işçi” sayarken, ev işlerini yürüten ve çocuk ile yaşlı bakımını üstlenen kadınların emeği kayıt dışı kalıyor.
TÜİK’in 2025 Zaman Kullanımı Araştırması da bu yükün dağılımını ortaya koyuyor: Erkekler ev işi ve bakıma günde ortalama 58 dakika ayırırken, kadınlarda bu süre 4 saat 3 dakikaya çıkıyor. Karakaş, bu tablonun kadınları yaşlılık döneminde yoksullaşma riskiyle karşı karşıya bıraktığını belirtiyor.
TEKLİFTEKİ TEMEL DÜZENLEMELER
Karakaş’ın aktardığına göre teklifin öne çıkan maddeleri şöyle:
Devlet destekli sigorta: Evdeki temizlik ve bakım emeği sigortalılık süresinden sayılacak. Ev kadınları Bağ-Kur (4/b) kapsamında sigortalı olacak; emeklilik ve sağlık primleri Hazine tarafından karşılanacak. İsteyenler ek prim ödeyerek aylığını artırabilecek.
Geriye dönük borçlanma: Geçmişte evde sigortasız geçirilen süreler için borçlanma imkânı tanınacak ve bu yıllar emekliliğe sayılabilecek.
Yaşlılık ve malullük aylığı: Kadınlar 55 yaşında emeklilik hakkı elde edebilecek; aylık bağlama oranı yüzde 90’a kadar çıkabilecek. İş göremez duruma gelenlere yüzde 70 ile 80 arasında değişen oranlarda malullük aylığı bağlanacak.
Ücretsiz sağlık: Ev kadınları ve aileleri Genel Sağlık Sigortası’ndan bedel ödemeden yararlanabilecek.
EV HİZMETLERİNDE ÇALIŞANLARA İŞ GÜVENCESİ
Teklif, ev hizmetlerine giden çalışanları da kapsıyor. İş Kanunu’ndaki “ev hizmetlerinde çalışanlar bu kanuna tabi değildir” hükmü kaldırılarak bu kişiler kıdem tazminatı ve yıllık izin haklarına kavuşacak.
Ayrıca 30 günü aşan ev işlerinde yazılı sözleşme zorunlu hale getirilecek; mobbing, taciz ve şiddete karşı koruyucu hükümler eklenecek. Ev sahiplerine, cam silme gibi riskli işler için koruyucu ekipman sağlama yükümlülüğü getirilecek.
BAKIM VERENLERE İZİN HAKKI
Evde yaşlı ya da hasta bakımı üstlenenler için de düzenleme öngörülüyor. Teklife göre sürekli bakım veren kişilere maaş kesintisi yapılmaksızın “mola bakımı” ve yılda en az 30 gün ücretsiz geçici izin hakkı tanınacak. Bakım verenlere psikolojik ve hukuki destek ücretsiz sunulacak; büyükşehir ve ilçe belediyelerine kreş, mola evi ve yaşlı bakımevi açma zorunluluğu getirilecek.