Tarım uzmanı Ali Ekber Yıldırım’ın aktardığı bilgilere göre, ABD Ticaret Temsilciliği’nin (USTR) zorla çalıştırma yoluyla üretilen malların ithalatının yasaklanmaması ya da mevcut yasağın etkin uygulanmaması yönündeki eylem, politika ve uygulamalara ilişkin yürüttüğü soruşturma sonucunda, Türkiye’den yapılan zeytin ve zeytinyağı ihracatına yüzde 12,5 oranında ek vergi getirildi. Gelişme, Ege İhracatçı Birlikleri’nin duyurusuna dayandırılıyor.
Soruşturma sonucunda muafiyet listesine alınmayan Türkiye, doğrudan ek tarife kapsamına girdi. Bu durumda Türk ihracatçısı, kilogram başına ödediği 3-5 sentlik taban gümrük vergisinin üzerine yüzde 12,5’lik ilave bir vergi daha ödemek zorunda kalacak.
RAKİPLER DAHA AZ VERGİ ÖDEYECEK
Yıldırım, yeni düzenlemenin Akdeniz havzasındaki rakip ülkeler karşısında Türkiye’yi dezavantajlı konuma soktuğunu vurguladı. Buna göre Tunus, ek tarifeden tamamen muaf tutularak yalnızca taban gümrük vergisini ödemeye devam edecek. Avrupa Birliği ise Mütekabiliyet Esaslı Anlaşmalar (ART) kapsamında yüzde 10’luk ek vergi grubuna dahil edildi; taban vergiyle birlikte toplam yükü yüzde 10 seviyesinde kaldı. Kanada, Meksika, İngiltere ve Arjantin gibi ülkeler de yüzde 10’luk ilave vergi grubunda yer alırken, Türkiye’nin bulunduğu gruba yüzde 12,5 oranında vergi uygulanması kararlaştırıldı.
EN BÜYÜK PAZARDA KAYIP BÜYÜYOR
Türkiye’nin zeytinyağında en fazla ihracat yaptığı pazarın ABD olduğuna dikkat çeken Yıldırım, hâlihazırda gerileyen dış satım rakamlarının bu vergi kararıyla daha da olumsuz etkileneceğini belirtti. Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçı Birlikleri verilerine göre, 2026 yılının Ocak-Haziran döneminde Türkiye genelinde zeytinyağı ihracatı miktar bazında geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 52 azalarak 11 bin tona geriledi. Değer bazındaki düşüş ise yüzde 48 olarak gerçekleşti ve dönemde 57 milyon dolarlık döviz girdisi sağlandı.
SORUŞTURMANIN GEREKÇESİ
ABD’nin küresel ticaret politikasını değerlendiren Yıldırım, soruşturmanın mantığını da aktardı: ABD, dünya genelinde zorla çalıştırma yoluyla üretilen malların haksız bir maliyet avantajı yarattığını, bunun piyasa koşullarını bozarak kendi ticaretini olumsuz etkilediğini savunuyor. Bu gerekçeyle USTR, küresel ithalatın yüzde 99,4’ünü temsil eden 60 ülkeyi kapsayan bir soruşturma yürüttü.
BAKANLIK NEZDİNDE GİRİŞİMLER BAŞLADI
Oluşan haksız rekabet koşullarının ortadan kaldırılması için ihracatçı birlikleri ile Ticaret Bakanlığı düzeyinde resmi temasların hızla başlatıldığı bildirildi. Sektör temsilcilerinin, Türk zeytin ve zeytinyağının ABD pazarındaki konumunu korumak amacıyla uygulamanın yumuşatılması veya kaldırılması yönünde diplomatik girişimlerini sürdürdüğü belirtildi.