Middle East Eye’ın (MEE) haberine göre kararın arka planında, Somali’nin güvenlik alanındaki sorumlulukları Türkiye’ye devretme yönündeki tercihi bulunuyor. Uganda’nın Afrika Birliği Somali Destek ve İstikrar Misyonu (AUSSOM) kapsamında yaklaşık 4 bin 500, ikili anlaşma çerçevesinde ise 2 bin askeri bulunuyor. ABD’nin temmuzda Afrika Birliği’ne, misyona lojistik destek sağlayan BM Somali Destek Ofisi’ne ödemelerini yıl sonunda durduracağını bildirmesi, misyonun finansmanına ilişkin belirsizliği artırdı.
MEE’ye konuşan ve adı açıklanmayan kaynaklara göre Somali, Türkiye tarafından eğitilen tugayların güçlenmesini gerekçe göstererek Uganda’dan askeri varlığını sonlandırmasını istedi. Türk ordusunun Mogadişu’da yaklaşık 25 bin Somali askerini, Türkiye’de ise en az 10 bin komandoyu eğittiği belirtiliyor. Uganda’nın Somali’de konuşlandırdığı her asker için ayda en az bin dolar gelir elde ettiği, misyonun sona ermesi halinde ayda 5-6 milyon, yılda 60-72 milyon dolar kaybedebileceği öne sürüldü.
Uganda medyasında, kararın Ordu Komutanı General Muhoozi Kainerugaba’ya yakın grupların Kampala’daki Türkiye Büyükelçiliği önünde düzenlediği gösterilerin ardından alındığı bildirildi. Protestocular, 2013’ten bu yana Türkiye’de yaşayan Ugandalı muhalif siyasetçi Fred Lumbuye’nin iade edilmesini talep etmişti. MEE’nin görüştüğü bir kaynak, krizin Lumbuye’yle ilgisi bulunmadığını, sorunun Somali’deki askeri varlık olduğunu savundu.
SETA araştırmacısı Tunç Demirtaş ise MEE’ye yaptığı değerlendirmede Somali hükümetinin başkent ve çevresinde kendi güvenliğini sağlama kapasitesine ulaştığını, devlet kapasitesi geliştikçe dış desteğe daha az ihtiyaç duyulduğunu söyledi. AFP, Uganda’nın Türk inşaat şirketi Yapı Merkezi’ne verilen 3 milyar dolarlık demiryolu sözleşmesini iptal edebileceğini ve Türk vatandaşlarını sınır dışı edebileceğini aktardı.