Rapora göre, 2005 yılından bu yana asgari ücretlinin alım gücünde büyük bir erime yaşandı. Hesaplamalara göre bir asgari ücretli, geçen süreçte yaklaşık 23 Cumhuriyet altını değerinde gelir kaybına uğradı.
MİLLİ GELİRDEN ALINAN PAY YARI YARIYA AZALDI
1974 yılında asgari ücret, kişi başına düşen milli gelirin yüzde 80,6’sına denk gelirken bu oran 2026 itibarıyla yüzde 45,7’ye kadar geriledi. Böylece ekonomik büyümeden asgari ücretlilerin aldığı payın yıllar içinde önemli ölçüde azaldığı vurgulandı.
HER 100 ÇALIŞANDAN 15’İ ASGARİ ÜCRETİN ALTINDA
Raporda, Türkiye’de kayıtlı çalışanların önemli bir bölümünün asgari ücret seviyesinin altında gelir elde ettiği belirtildi. Buna göre her 100 çalışandan 15’i asgari ücretin altında çalışırken, çalışanların yaklaşık yüzde 35’i ise asgari ücret veya buna çok yakın seviyelerde maaş alıyor.
AVRUPA’DA İLK SIRADA
Türkiye’nin, asgari ücretle çalışanların toplam istihdam içindeki payı bakımından Avrupa ülkeleri arasında ilk sırada yer aldığı ifade edildi.
TOPLU SÖZLEŞMELİ İŞÇİLERİN GELİRİ YÜZDE 92 DAHA FAZLA
Toplu İş Sözleşmesi (TİS) kapsamında çalışan işçilerin ücretlerinin, bu kapsam dışında kalanlara göre belirgin şekilde yüksek olduğu belirtildi. Rapora göre TİS kapsamındaki işçilerin ortalama brüt aylık kazancı, diğer çalışanlardan yüzde 91,9 daha fazla.
ALIM GÜCÜNDE BÜYÜK EROZYON
Rapor, asgari ücretlinin temel gıda ürünlerine erişiminde de ciddi kayıplar yaşandığını ortaya koydu.
Buna göre Türkiye’de bir asgari ücretli aylık maaşıyla yalnızca 27 kilogram dana eti satın alabilirken, aynı miktar Hollanda’da 107 kilogram, Fransa’da 84 kilogram, Almanya’da 56 kilogram ve Yunanistan’da 47 kilogram seviyesinde bulunuyor.
Süt ve sıvı yağda da benzer tablo dikkat çekiyor. Türkiye’de bir asgari ücretle yaklaşık 281 litre süt ve 255 litre sıvı yağ alınabilirken, Hollanda, Fransa ve Almanya gibi ülkelerde bu miktarlar katlanarak artıyor.
İŞÇİLER ŞİRKETLERDEN DAHA FAZLA VERGİ ÖDÜYOR
Raporun en dikkat çeken tespitlerinden biri ise vergi dağılımı oldu. Buna göre Türkiye’de vergi gelirleri içerisinde işçilerin ödediği vergilerin payı yüzde 19,6 olarak hesaplanırken, şirketler ve sermaye kesiminin ödediği vergilerin payı yüzde 13,1 seviyesinde kaldı.
Ayrıca mülkiyet üzerinden alınan vergilerin toplam vergi gelirleri içindeki payının son 11 yılda yüzde 3,7’den yüzde 1,1’e gerilediği belirtilerek vergi yükünün giderek ücretli kesimin üzerine kaydığına dikkat çekildi.
