Azerbaycan’ın özellikle kuzey kesimlerinde yaşayan Sünni Türklere ve diğer Kafkas halklarına yönelik ciddi bir angaje etme faaliyeti yürütüldüğünü belirten Ağar; Ortadoğu menşeli Selefi, tekfirci ve Vahhabi akımların ciddi fonlar ve kaynaklar harcayarak eleman kazanmaya çalıştığını ifade etti.
Şİİ-LAİK TOPLUM VE İRAN MERKEZLİ SİYASAL İSLAM
Yaklaşık yüzyıl boyunca komünizm etkisinde kalan Azerbaycan toplumunun inanç yapısına dikkat çeken Ağar, İran merkezli Şii siyasal İslamcı akımların ülkede nüfuz kurmak, taban oluşturmak ve İran lehine etki alanını genişletmek amacıyla sistemli bir çalışma yürüttüğünü vurguladı.
TÜRKİYE MENŞELİ TARİKAT VE CEMAATLERİN NÜFUZ ARAYIŞI
Türkiye ile Azerbaycan arasındaki yakınlığı fırsat bilen bazı cemaat, tarikat ve ideolojik yapıların da Azerbaycan’da güç elde etmeye çalıştığına değinen Ağar, geçmişte FETÖ’nün ülkede yürüttüğü faaliyetlerin bu tehlikenin ne anlama geldiğini açıkça gösterdiğini belirtti.
GÜRCİSTAN’DAKİ SÜNNİ AZERBAYCAN TÜRKLERİNE İRAN MÜDAHALESİ
Irak’taki Türkmen havzasının Haşdi Şabi üzerinden vekil güce dönüştürülmesine benzer bir sürecin Gürcistan’da yaşandığına işaret edildi. Borçalı, Kaheti ve Ahıska hattındaki Sünni Azerbaycan Türklerine İran tarafından el atıldığını belirten Ağar; Şiileştirme faaliyetleri, örgütsel nüfuz ve istihbari bağlantıların acilen incelenmesi gerektiğini kaydetti.
TARİH, DİASPORA VE İSRAİL İLE İLİŞKİLERİN KAYNAK KODLARI
Azerbaycan-İsrail ilişkilerinin yalnızca güncel stratejik çıkarlar üzerinden okunamayacağını belirten Ağar; Hazar Türk Devleti mirası, Dağ Yahudileri ve Kırmızı Kasaba gibi tarihsel, kimliksel ve jeopolitik unsurların birlikte değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.
ZERDÜŞTLÜK VE KÜLTÜREL MİRAS BİLİNCİ
Bakü yakınlarındaki Surahanı yerleşiminde bulunan Ateşgah tapınağının Zerdüştlük tarihi açısından önemine değinen Ağar, 17. ve 18. yüzyıllarda Hindistan’dan gelen Hindu ve Sih topluluklarının da burayı kullandığını, bu tür tarihsel boyutların bölgedeki karmaşık yapıyı anlamada göz önünde bulundurulması gerektiğini ifade etti.
DİNÎ NÜFUZ, SİYASI ÖRGÜTLENME VE MİLLÎ EGEMENLİK
Dinî faaliyetlerin tek başına tehdit oluşturmadığını ancak dış finansman, örgütsel talimat ve istihbarat ilişkileriyle birleştiğinde milli güvenliği tehdit ettiğini belirten Ağar; Sünnilik, Şiilik veya laikliğin birbirine rakip kimlikler hâline getirilerek Azerbaycan aidiyetinin parçalanmak istendiğini vurguladı. BM’deki son gelişmeler ve okullardaki kıyafet düzenlemesi tartışmalarının da bu asimetrik mücadele çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
ÇÖZÜM: AKIL, BİLİM, VİCDAN VE GERÇEK İSLAM
İstismar mekanizmalarıyla mücadelede sadece güvenlik tedbirlerinin yeterli olmayacağını vurgulayan Ağar, pratik çözüm önerilerini şu maddelerle sıraladı:
- İstismarın Engellenmesi: Dini, dindarı ve devleti istismar eden tüm ideolojik, radikal veya mezhepsel yapıların bilgi ve devlet gücüyle engellenmesi.
- Gerçek İslam’ın Anlatılması: Topluma İslam’ın iman, akıl, vicdan, bilim, adalet ve ahlak olduğunun öğretilmesi.
- Kur’an-ı Kerim Bilinci: Kutsal kitabımız Kur’an’ın insanların anlayabileceği kendi dilinde mutlaka okutulması.
- İnanç ve İrade Özgürlüğü: İsteyenin kendi özgür iradesiyle başını örtmesi veya örtmemesi, devletin de bu özgürlüğü güvence altına alıp himaye etmesi.
Ağar, Türkiye-Azerbaycan stratejik yakınlığının bu kadim fitnenin ana hedefi olduğunu belirterek, doğru okunan bir Türkiye tecrübesinin hem Azerbaycan hem de bütün Türkistan için tarihi bir ders niteliğinde olduğunu ifade etti.