Cuma günü itibarıyla ABD hava trafik kontrol sisteminde meydana gelen ve yaklaşık 5 saat süren olağanüstü kesinti,ülke genelindeki 22 hava trafik kontrol merkezinden 17’sinde iletişim ağlarının aşırı yüklenmesine yol açtı. Arızanın kaynağının anında tespit edilememesi üzerine Federal Havacılık İdaresi (FAA), güvenlik önlemi olarak ülke genelindeki tüm uçuşları geçici olarak askıya almak zorunda kaldı. Haftasonu seyahat yoğunluğunun başladığı hassas bir döneme denk gelen bu kriz, 20 binden fazla uçuşta gecikmelere ve iptallere sebep olarak milyonlarca yolcuyu mağdur etti.
ARIZANIN ODAĞINDA TEK BİR YÖNLENDİRİCİ CİHAZ MI VAR?
Reuters ajansının hükümet kaynaklarına dayandırdığı bilgilere göre, ulusal çapta uçuşların durdurulmasına yol açan sistem çöküşünün arka planında savunma ve teknoloji şirketi L3Harris tarafından kurulan bir yönlendiricinin (router) bulunduğu değerlendiriliyor. ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy yaptığı açıklamada, arızanın L3Harris yürütücülüğünde gerçekleştirilen rutin bakım faaliyetleri sırasında patlak verdiğini belirtti. Çalışmalar kapsamında Arkansas ve Teksas eyaletlerindeki tesislerde eski bakır kabloların fiber optik hatlarla değiştirildiği, ancak yeni yönlendirici cihazların her 4 ila 5 saniyede bir diğer sistem bileşenlerine 1000’den fazla bağlantı talebi göndererek aşırı yüklenmeye neden olduğu ifade edildi. Söz konusu yükün radyo verileri ve uçak iletişim hatlarında ciddi istikrarsızlık yarattığı kaydedildi.
25 YILLIK DONANIMLAR VE ESKİYEN ALTYAPI TARTIŞMASI
Yaşanan kriz, Amerikan havacılık otoritesinin teknolojik yeterliliğini ve kronikleşen altyapı açıklarını bir kez daha acı bir şekilde tartışmaya açtı. Ulaştırma Bakanı Duffy, arızaya sebep olan yönlendirici donanımların yaklaşık 25 yıllık olduğunu ve aslen 2006 yılında yenilenmesinin tasarlandığını itiraf etti. FAA’nın yalnızca eski bakır kablo ağlarının bakımı için yıllık yaklaşık 1 milyar dolar harcama yaptığına dikkat çekilirken, kurumun dijital dönüşüme ayak uydurmakta geç kaldığı vurgulandı. L3Harris şirketi ise olayla ilgili kapsamlı bir soruşturma yürütüldüğünü ve fiber dönüşüm projelerinin büyük ölçüde tamamlandığını bildirdi.
GEÇMİŞTEKİ KRİZLER VE DİJİTAL DÖNÜŞÜMÜN ACİLETİ
ABD havacılık sisteminde bu ölçekteki teknik aksaklıklar ilk kez yaşanmıyor. Daha önce 2023 yılında bir yüklenicinin yanlışlıkla sildiği dosyalar yüzünden 90 dakikalık kesinti yaşanmış ve 11 bin uçuş etkilenmişti. Bunun yanı sıra kazara kesilen fiber kablolar ve kimyasal kokular da defalarca trafiği aksatmıştı. Kongre tarafından FAA’ya 12,5 milyar dolarlık modernizasyon bütçesi sağlanmasına ve Ulaştırma Bakanlığı’nın 50 milyar dolarlık ek kaynak talep etmesine rağmen, 400’ü aşkın hava trafik kontrol tesisinde hâlâ disketlerin kullanıldığı, yedek parçaların eBay üzerinden temin edildiği ve hatta kontrolörlerin uçuş takibi için kâğıt şeritlerden yararlandığı gerçeği şaşkınlık yarattı. 2022 yılında başlatılan dijital dönüşüm hamlesinin en erken 2028 yılı sonuna kadar tamamlanması bekleniyor.