ABD ile İran arasında uzun süredir devam eden kriz sürecinde diplomatik açıdan kritik bir aşamaya gelindiği öne sürüldü.
Axios’un iki ABD’li yetkiliye dayandırdığı habere göre Washington ile Tahran, ateşkesin 60 gün daha uzatılmasını ve İran’ın nükleer programına ilişkin resmi müzakerelerin başlatılmasını içeren bir mutabakat zaptı üzerinde uzlaşmaya vardı.
Haberde, anlaşmanın yürürlüğe girmesi halinde bunun savaşın başlamasından bu yana en önemli diplomatik kırılma noktalarından biri olacağı ifade edildi.
SON KARAR TRUMP’A KALDI
ABD’li yetkililer, anlaşma taslağındaki maddelerin büyük bölümünün salı günü itibarıyla netleştiğini ancak her iki tarafta da üst düzey siyasi onay sürecinin devam ettiğini belirtti.
İddiaya göre İran tarafı gerekli onayların tamamlandığını ve anlaşmayı imzalamaya hazır olduklarını ABD’ye bildirdi. Ancak Tahran yönetimi bu bilgiyi henüz resmi olarak doğrulamadı.
ABD’li müzakerecilerin anlaşmanın detaylarını Başkan Donald Trump’a sunduğu, Trump’ın ise nihai karar öncesinde birkaç gün değerlendirme yapmak istediği aktarıldı.
Bir ABD’li yetkilinin, “Başkan, arabuluculara anlaşmayı değerlendirmek için birkaç güne ihtiyacı olduğunu iletti” dediği belirtildi.
DİPLOMATİK TEMASLAR DAHA ÖNCE DE SON AŞAMAYA GELMİŞTİ
Haberde ayrıca Trump yönetimi ile İran arasında savaş sürecinin önceki dönemlerinde de birkaç kez anlaşmaya çok yaklaşıldığı ancak girişimlerin sonuçsuz kaldığı hatırlatıldı.
ABD tarafının, İran’ın nükleer faaliyetleri konusunda kapsamlı ve kalıcı bir anlaşmaya varılması için daha uzun ve yoğun müzakerelerin gerektiği görüşünde olduğu ifade edildi.
HÜRMÜZ BOĞAZI İÇİN ÖZEL MADDE
Yetkililerin verdiği bilgilere göre mutabakat taslağında, Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemi geçişlerinin “engellenmeden” devam etmesine yönelik açık bir madde bulunuyor.
ABD’li bir yetkili, bunun ticari gemilere yönelik tacizlerin sona ermesi ve geçişlerden ek ücret alınmaması anlamına geldiğini söyledi.
Aynı yetkili, İran’ın boğazdaki tüm deniz mayınlarını 30 gün içinde temizlemek zorunda kalacağını da ifade etti.
Haberde ayrıca ABD’nin uyguladığı deniz ablukasının da aşamalı şekilde kaldırılacağı, bu sürecin ticari deniz taşımacılığının normale dönmesiyle bağlantılı olacağı kaydedildi.
İRAN’DAN NÜKLEER SİLAH TAAHHÜDÜ
İddiaya göre anlaşmada İran’ın nükleer silah geliştirmeyeceğine ilişkin bir taahhüt de yer alacak.
Önümüzdeki 60 günlük müzakere sürecinde öncelikli başlıkların ise İran’ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarının nasıl tasfiye edileceği ve uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin hangi ölçüde sınırlandırılacağı olacağı belirtildi.
YAPTIRIMLAR VE DONDURULAN FONLAR DA MASADA
Mutabakat kapsamında ABD tarafının da İran’a yönelik yaptırımların hafifletilmesini ve dondurulan İran fonlarının serbest bırakılmasını müzakere etmeyi kabul edeceği aktarıldı.
Anlaşmada ayrıca İran’ın yeniden mal ve insani yardım alabilmesini sağlayacak mekanizmaların oluşturulmasının da görüşülecek başlıklar arasında olduğu ifade edildi.
