ABD’nin İran limanlarına yönelik deniz ablukası, Tahran’ın en önemli gelir kaynağı olan petrol ihracatını ciddi biçimde sekteye uğrattı. Hürmüz Boğazı’nda tırmanan gerilim, küresel enerji ticaretini de doğrudan etkilerken, İran’ın uzun yıllardır sürdürdüğü “yaptırımları delme” modeli büyük darbe aldı.
ÇİN’E GİDEN PETROL YOLU KESİLDİ
Wall Street Journal’ın analizine göre İran’ın özellikle Çin’e yönelik petrol satışları üzerinden kurduğu ekonomik denge mekanizması artık işlemiyor. ABD güçlerinin “gölge tanker” olarak bilinen gizli sevkiyat ağını da hedef almasıyla birlikte, İran petrolünün Çin’e ulaşmasının önüne geçildi.
Washington yönetiminin, İran limanlarından çıkan ticari gemileri sistematik biçimde engellediği ve bu sayede petrol ticaretini fiilen durdurduğu belirtiliyor.
ALTERNATİF TİCARET YOLLARI YETERSİZ
İran’ın kara ve demiryolu üzerinden alternatif ticaret kanalları oluşturmaya çalıştığı ancak bu hatların toplam ticaretin yalnızca yaklaşık yüzde 40’ını karşılayabildiği ifade ediliyor. Bu durum, ülkenin ekonomik olarak ciddi bir darboğaza girdiğini ortaya koyuyor.
ABD’li eski Savunma Bakanlığı yetkilisi David Des Roches, “Hürmüz’de İran piyasa güvenini sarsabiliyordu ancak kontrol sağlayamıyordu. Abluka ile birlikte hesap verme sürecine girdi” değerlendirmesinde bulundu.
TAHRAN’DA GÖRÜŞ AYRILIKLARI DERİNLEŞİYOR
İran yönetimi içinde de krizle ilgili farklı görüşler öne çıkıyor. Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan daha temkinli bir yaklaşım sergileyerek müzakere çağrısı yaparken, muhafazakar kanattan Saeed Celili gibi isimler askeri tırmanışı savunuyor.
Uzmanlar, artan ekonomik baskı ve savaş yorgunluğunun ülkede siyasi kırılmaları hızlandırabileceğine dikkat çekiyor. Mücteba Hamaney’in “Kötülük yapanlar suyun dibini bulur” sözleri ise dikkat çeken mesajlardan biri olarak yorumlandı.
“MAYIN TAŞIYAN YUNUSLAR” İDDİASI
İran’ın ABD donanmasına karşı yeni ve sıra dışı askeri seçenekler üzerinde durduğu öne sürülüyor. Mayın döşeme, denizaltı operasyonları ve iletişim altyapısına yönelik saldırıların yanı sıra, denizaltılardan mayın taşıyan yunusların dahi gündeme geldiği iddia edildi.
Ayrıca Hürmüz Boğazı’ndan geçen deniz altı internet kablolarının hedef alınabileceği yönündeki tehditlerin, küresel iletişim açısından risk oluşturduğu belirtiliyor.
HARİTALARLA “ÖRTÜLÜ MESAJ”
Tasnim Haber Ajansı tarafından yayımlanan ve deniz altı iletişim hatlarını işaret eden haritalar, uzmanlar tarafından “örtülü bir mesaj” olarak değerlendirildi.
ABD tarafı ise İran’a ait yaklaşık 44 ticari geminin geri çevrildiğini ve ablukayı aşan herhangi bir petrol sevkiyatının tespit edilmediğini açıkladı.
TRUMP: “ABLUKA SÜRECEK”
ABD Başkanı Donald Trump, uygulanan ablukayı “tam anlamıyla başarılı” olarak nitelendirerek, İran’ın nükleer programına ilişkin talepler kabul edilene kadar bu politikanın devam edeceğini söyledi.
