ABD yönetimi, İran’ın petrol gelirlerini hedef alan yeni yaptırım paketini devreye soktu. Washington, İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun (DMO) Çin’e petrol satışını mümkün kılan finans ve lojistik ağını hedef alırken, kararın küresel enerji piyasalarında yeni bir baskı dalgası yaratabileceği değerlendiriliyor.
ABD Hazine Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, “Ekonomik Öfke” operasyonu çerçevesinde Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi’nin (OFAC), İran petrolünün Çin’e satışı ve sevkiyatında rol oynadığı belirtilen 12 kişi ve kuruluşa yaptırım uyguladığı duyuruldu.
Açıklamada, Devrim Muhafızları’nın petrol ticaretindeki rolünü gizlemek amacıyla esnek ekonomik düzenlemelere sahip ülkelerde kurulan paravan şirketler üzerinden faaliyet yürüttüğü öne sürüldü. ABD’ye göre bu ticaretten elde edilen gelirler, İran halkının refahı için değil; silah programları, vekil güçlerin finansmanı ve güvenlik yapılanmalarının desteklenmesi için kullanılıyor.
WASHINGTON’DAN SERT MESAJ
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, yaptırımların İran’ın askeri ve stratejik finansman kaynaklarını kesmeye yönelik olduğunu belirtti.
Bessent, açıklamasında, İran ordusunun yeniden yapılanma çabalarına işaret ederek, ABD’nin bu finansman damarlarını kurutmaya devam edeceğini söyledi.
Washington yönetimi ayrıca İran’ın uluslararası finans sistemindeki hareket alanını daha da daraltmayı hedeflediğini vurguladı.
HONG KONG VE ÇİN BAĞLANTILI ŞİRKETLER HEDEFTE
Yeni yaptırımlar kapsamında İran petrol ticaretinin finansal ayağında görev aldığı belirtilen üst düzey isimler de kara listeye eklendi.
Bunlar arasında, DMO’ya bağlı Şehit Purcaferi Petrol Merkezi’nin yöneticisi Ahmed Muhammedi Zade, döviz operasyonlarını yöneten Finans Şefi Samed Fethi Salami ve Ticaret Şefi Muhammedrıza Eşrefi Gehi yer aldı.
ABD ayrıca Hong Kong merkezli dört şirketi de yaptırım kapsamına aldı. Hong Kong Blue Ocean Limited, Hong Kong Sanmu Limited, Jiandi HK Limited ve Max Honor International Trade Co.’nun yaptırım altındaki tankerler üzerinden milyonlarca dolarlık petrol ticaretinde rol oynadığı iddia edildi.
KÖRFEZ’DEKİ LOJİSTİK AĞ DA YAPTIRIM LİSTESİNDE
Yaptırım zinciri yalnızca Asya ile sınırlı kalmadı.
Birleşik Arap Emirlikleri ve Umman merkezli bazı lojistik ve ticaret şirketleri de İran petrol sevkiyatına destek verdikleri gerekçesiyle hedef alındı.
Dubai ve Şarika merkezli Ocean Allianz Shipping LLC, Atic Energy FZE, Blanca Goods Wholesaler LLC ve Universal Fortune Trading LLC ile Umman merkezli Zeus Logistics Group’un; İran Ulusal Petrol Şirketi ve Devrim Muhafızları adına gemi temini, sevkiyat koordinasyonu ve ticari sözleşmelerde rol oynadığı öne sürüldü.
ABD, yaptırım kapsamına alınan kişi ve kuruluşların ülkedeki varlıklarını dondururken ticari faaliyetlerine de ciddi kısıtlamalar getirdi.
JPMORGAN’DAN ENERJİ PİYASASI İÇİN KRİTİK UYARI
Yaptırım kararlarının yankıları enerji piyasalarında da hissedilmeye başladı.
ABD’li yatırım bankası JPMorgan, petrol piyasasındaki mevcut şokun klasik bir ham petrol fiyat artışından daha tehlikeli bir tabloya dönüşebileceği uyarısında bulundu.
Bankanın müşterilerine gönderdiği analiz notunda, savaşın başlamasından bu yana ABD’de benzin ve motorin vadeli fiyatlarının Brent petrolden daha hızlı yükseldiği belirtildi. Asya piyasalarında ise maliyet baskısının daha sert hissedildiği ifade edildi.
Analistler, yaşanan gelişmenin artık yalnızca petrol arzı değil, rafinasyon kapasitesi ve son kullanıcıya ulaşan yakıt fiyatları açısından da ciddi bir risk oluşturduğunu belirtti.
PETROLDE YÜKSELİŞ, TALEPTE GERİ ÇEKİLME
Brent petrolün haftanın ilk işlem gününde yüzde 2,9 artışla varil başına 104,21 dolara yükseldiği kaydedildi.
Yıl başından bu yana Brent petroldeki artış yüzde 71’e ulaşsa da, benzin ve motorin fiyatlarındaki yükseliş bunun da üzerine çıktı.
Enerji piyasası uzmanları, yakıt maliyetlerindeki sert yükselişin tüketici talebini baskılamaya başladığını belirtiyor.
S&P Global Energy’ye göre talepteki bu yavaşlama, 2007-2009 küresel resesyon dönemindeki en sert daralmanın iki katına ulaşabilir.
Kuruluşun Küresel Yakıtlar ve Rafinasyon Araştırma Başkanı Daniel Evans, enerji piyasasında kritik eşiğin aşıldığını belirterek, kısa vadede ham petrol arzını rahatlatacak somut bir gelişme beklenmediğini ifade etti.
Uzmanlara göre piyasalardaki dengenin yeniden kurulabilmesi için artık arzdan çok talep tarafındaki sert daralmanın belirleyici olması bekleniyor.
