Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) verilerine göre, Ocak ayı itibarıyla Türkiye’de zorunlu sigorta kapsamında 23,3 milyon çalışan bulunuyor. Habertürk’ten Ahmet Kıvanç’ın haberine göre, çalışma hayatındaki bu kişiler emeklilik yaşı bakımından üç ana gruba ayrılmış durumda.
Dünya genelinde kuşaklar arası yaş farkı olağan karşılansa da Türkiye’de 2023 yılında yürürlüğe giren ‘Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT)’ düzenlemesi, aynı yaş grubundaki bireyler arasında dahi emeklilik kriterleri açısından önemli farklar oluşturdu.
EYT KAPSAMINDAKİLERDE YAŞ ŞARTI KALKTI
Çalışma hayatındaki yaklaşık 2,5 milyon kişiyi ilgilendiren ilk grubu 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olanlar oluşturuyor. Bu gruptakiler için durum şu şekildedir:
Yaş Koşulu: 2023 yılındaki düzenlemeyle yaş şartı tamamen kaldırıldı.
Emeklilik Kriteri: Bu kişiler için artık sadece prim gün sayısı ve sigortalılık süresi önem arz ediyor.
Fiili Durum: Prim gününü tamamlayanlar hemen emekli olabilirken; fiili emeklilik yaşı kadınlarda 38, erkeklerde 43’ten başlıyor. Ancak prim eksiği olanlar için bu yaş yukarı çıkabiliyor.
1999-2008 ARASI İŞE GİRENLERDE KADEMELİ SİSTEM
8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında ilk kez sigortalı olan yaklaşık 4-5 milyon kişi, emeklilikte yaş şartına tabi olmaya devam ediyor. Bu gruptaki SSK’lılar (4/a) için sigortalılık süresi şartı aranmazken, şu kurallar geçerli:
Prim Şartı: Normal emeklilik için 7000 prim gününün tamamlanması gerekiyor.
Yaş Sınırı: Koşulları yerine getiren kadınlar 58, erkekler ise 60 yaşında emekli olabiliyor.
YENİ ÇALIŞANLAR İÇİN HEDEF 65 YAŞ
Çalışma hayatındaki 17 milyonluk en büyük kitleyi, 30 Nisan 2008 sonrasında işe başlayanlar oluşturuyor. Bu grupta emeklilik yaşı, prim gününün tamamlandığı tarihe göre kademeli olarak artıyor:
Prim Gün Sayısı: SSK’lılar için 7200, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı mensupları için 9000 gün prim şartı bulunuyor.
Kademeli Artış: Prim gününü 2035 sonuna kadar bitirenler 58-60 yaşında emekli olabilirken, bu tarihten sonra her iki yılda bir yaş sınırı bir yıl artıyor.
65 Yaş Sınırı: ‘2020’den itibaren çalışmaya başlayan memurlar ve esnaf ile 2024’ten itibaren çalışmaya başlayan işçiler ise 65 yaşından önce emekli olamayacaklar.’ 4/a statüsündeki kadınlar için ise 65 yaş sınırı 2028’den itibaren işe başlayanlar için zorunlu hale gelecek.
MİLYONLARCA KİŞİ POTANSİYEL OLARAK 65 YAŞI BEKLİYOR
Mevcut tabloda, çalışma hayatındaki yaklaşık 3 milyon kişinin 65 yaşından önce emekli olması mümkün görünmüyor. Ayrıca, işe giriş tarihi eski olsa bile prim ödemelerini 2044 yılına kadar tamamlayamayan milyonlarca sigortalı da sistem gereği potansiyel olarak 65 yaş sınırına dahil oluyor. Türkiye’de emeklilik sistemi, ‘çalışma hayatında emeklilik yaşı bakımından üç ayrı grup bir arada bulunuyor’ tespitiyle özetlenen heterojen bir yapıya dönüşmüş durumda.
