Bu makale, İnuit halkının tarihsel süreçte Danimarka, Rusya, Kanada ve ABD gibi devletlerin egemenliği altında uğradığı siyasi baskıları ve asimilasyon politikalarını ele almaktadır. Metin, yerli halkın maruz kaldığı kültürel kısıtlamaları ve toprak kayıplarını anlatırken, onların Orta Asya kökenli topluluklar ve Türklerle olan yaşam tarzı benzerliklerine dikkat çekmektedir. Farklı coğrafyalara dağılmış olan İnuitlerin sosyal hak mücadeleleri ve güncel sorunları, geniş bir tarihsel perspektifle okuyucuya sunulmaktadır. Özellikle şamanik inanışlar ve doğayla olan bağlar üzerinden kurulan kültürel yakınlık, bu halkın kimlik mirasının korunmasındaki önemini vurgulamaktadır. Toplamda yaklaşık 150 bin kişilik bir nüfusa sahip olan bu topluluğun, modern dünyadaki stratejik konumu ve geleceği kaynakta kapsamlı bir şekilde analiz edilmektedir.
Grönland’ın yerli halkı olan İnuitlerin adaya yerleşimi MÖ 2500’lü yıllara uzanır. Avrupa dünyası Grönland’ı ancak 10. yüzyılda Vikingler aracılığıyla tanımış, günümüz İnuitlerinin atalarının ise 13. yüzyılda Kuzey Grönland’dan güneye göç ettiği kabul edilmiştir.
18. yüzyıldan itibaren Grönland, Danimarka merkezli bir sömürge düzenine bağlanmış; ticaret tekeli, kültürel baskı ve siyasal dışlama İnuit yaşamının parçası hâline gelmiştir. Bugün özerk statüye rağmen Danimarka’nın etkisi sürmektedir. Son yıllarda Amerika Birleşik Devletleri’nin Grönland üzerindeki stratejik ilgisi, adadaki yerli halkın kimliği ve geleceğini yeniden tartışma konusu yapmıştır.
İnuitler yalnızca Grönland’da değil; Alaska, Kanada’nın kuzeyi ve Rusya’nın Çukotka bölgesinde yaşamaktadır. Bu geniş coğrafya, İnuitleri Kuzey Amerika yerli halklarıyla—kamuoyunda “Kızılderililer” olarak anılan topluluklarla—aynı tarihsel kaderin parçası hâline getirmiştir. İnuitlerin Türk halklarıyla doğrudan akrabalığı kesin olarak kanıtlanmış değildir; ancak göçebe yaşam, doğayla uyum, şamanik inançlar ve topluluk merkezli kültür, onları Türklerin de dâhil olduğu akraba kültür havzası içinde değerlendirmeyi mümkün kılmaktadır.
Kanada’da İnuitler, Nunavut başta olmak üzere dört ana bölgede yaşamakta; sınırlı özerkliğe rağmen asimilasyon, sosyal eşitsizlik ve kültürel hak mücadelesi günümüze dek sürmektedir. Rusya’da ise Çarlık döneminden Sovyetler Birliği’ne uzanan süreçte zorunlu yer değiştirme, dil baskısı ve ekonomik yoksunluk devam etmiştir. ABD’nin Alaska’yı 1867’de satın alması İnuitler için bir kurtuluş olmamış; toprak gasbı, yatılı okullar, zorunlu kısırlaştırmalar ve çevresel yıkım yeni bir sömürge dönemini başlatmıştır. Bugün konut, sağlık ve temiz su gibi temel ihtiyaçlara erişim sorunları hâlâ çözülebilmiş değildir.
İnuitler; Danimarka, Kanada, Rusya ve ABD yönetimleri altında dil yasakları, kimlik baskısı ve toprak kaybı yaşamış; bu süreçler Türk halklarının maruz kaldığı asimilasyon politikalarıyla aynı zihniyetin ürünü olmuştur. Günümüzde İnuitler Grönland, Çukotka, Kanada ve Alaska’da yaşamaktadır; toplam nüfusları yaklaşık 150.000 kişi civarındadır.
İnuitlerin Yaşadığı Bölgeler ve Siyasi Durum Tablosu
| Bölge | Yönetim / Statü | Karşılaşılan Temel Sorunlar ve Etkiler |
| Grönland | Danimarka (Özerk Statü) | Sömürge düzeni, ticaret tekeli, kültürel baskı ve siyasal dışlama. |
| Kanada | Kanada (Nunavut vb.) | Asimilasyon politikaları, sosyal eşitsizlik ve kültürel hak mücadelesi. |
| Alaska | Amerika Birleşik Devletleri | Toprak gasbı, zorunlu kısırlaştırmalar, yatılı okullar ve çevresel yıkım. |
| Çukotka | Rusya (Çarlık/Sovyet/Güncel) | Zorunlu yer değiştirme, dil baskısı ve ekonomik yoksunluk. |
Türkiye ve Türk Kültürü ile Benzerlikler
Metinde, İnuitler ile Türk halkları arasında doğrudan bir kan bağı kanıtlanmamış olsa da, paylaşılan **”akraba kültür havzası”**na dair şu önemli benzerlikler vurgulanmaktadır:
- Yaşam Biçimi: Orta Asya kökenli eski Avrasya topluluklarında görülen göçebe yaşam tarzı ortak bir unsurdur.
- Doğa ile İlişki: Her iki kültürde de doğayla uyum içinde yaşama anlayışı esastır.
- İnanç Sistemi: İnuitlerin şamanik inançları, eski Türk inanç sistemleriyle benzerlik göstermektedir.
- Toplumsal Yapı: Bireycilikten ziyade topluluk merkezli bir kültür yapısı her iki grupta da belirgindir.
- Tarihsel Kader: İnuitlerin maruz kaldığı dil yasakları ve kimlik baskısı gibi asimilasyon politikaları, Türk halklarının ve akraba topluluklarının tarihte karşılaştığı benzer zihniyetin bir ürünü olarak değerlendirilmektedir.
Toplam nüfusları yaklaşık 150.000 civarında olan İnuitler, bugün hâlâ konut, sağlık ve temiz su gibi temel hizmetlere erişim mücadelesi vermeye devam etmektedir.
