Fransa parlamentosu, çocukları sanal dünyadaki tehlikelerden ve ekran bağımlılığından korumayı hedefleyen radikal bir yasal düzenlemeyi hayata geçiriyor. Senato ve Ulusal Meclis’teki ezici çoğunluk oylarıyla kabul edilen yasa tasarısı uyarınca ülkede “dijital reşitlik yaşı” 15 olarak tescillendi. Anayasa Konseyi’nin incelemesinin ardından nihai yürürlüğe girecek olan kararla Fransa, AB sınırları içerisinde genç nüfusun sosyal ağlara erişimine yaş sınırı koyan ilk ülke unvanını kazandı.
YENİ KURAL EYLÜLDE BAŞLIYOR, MEVCUT HESAPLARA GEÇİŞ SÜRESİ TANINACAK
Hükümetin hedefi, yeni düzenlemeyi 1 Eylül 2026 itibarıyla yeni açılacak hesaplar için devreye sokmak. Halihazırda sosyal medya hesabı bulunan 15 yaş altındaki kullanıcılar için ise platformlara 4 aylık bir uyum süresi verilecek. 1 Ocak 2027 tarihinden itibaren mevcut hesap sahiplerinin de yaş doğrulama süzgecinden geçirilmesi zorunlu hale gelecek.
KAPSAMA GİREN PLATFORMLAR VE İSTİSNALAR
Düzenleme; Instagram, TikTok, Facebook ve Snapchat gibi etkileşim, paylaşım ve topluluk oluşturma odaklı ağları doğrudan hedef alıyor. Buna karşın; çevrimiçi ansiklopediler, açık kaynaklı yazılım mecraları ve eğitim platformları muafiyet kapsamında tutuldu. YouTube ve WhatsApp gibi platformlarda ise video izleme veya mesajlaşma gibi temel işlevler serbest bırakılırken, yorum yapma ve sosyal ağ etkileşimi sunan modüller kısıtlamaya tabi olabilecek.
YAŞ DOĞRULAMA SORUMLULUĞU PLATFORMLARA YÜKLENDİ
Yeni yasayla birlikte kullanıcıların yaşını teyit etme yükümlülüğü tamamen sosyal medya şirketlerine devredildi. Yetkililer, kişisel verilerin gizliliğini korumak adına üçüncü taraf güvenilir doğrulama sistemlerinin kullanılacağını açıkladı. Bu mekanizmada platformlar, kullanıcının kimlik detaylarına erişemeyecek; yalnızca kullanıcının 15 yaşından büyük olup olmadığına dair “evet/hayır” yanıtını alacak. Şirketlerin kullanıcılara en az iki farklı doğrulama yöntemi sunması şart koşulacak.
LİSELERDE CEP TELEFONUNA TAMAMEN YASAK GELİYOR
Düzenleme yalnızca dijital mecralarla sınırlı kalmayıp okul duvarlarının içine de uzanıyor. İlkokul ve ortaokullarda halihazırda uygulanan cep telefonu kısıtlaması, 2026-2027 eğitim-öğretim yılından itibaren liseleri de kapsayacak şekilde genişletildi. Kararın, öğrencilerin ders konsantrasyonunu artırmak ve akran etkileşimini güçlendirmek amacıyla alındığı belirtildi.
MUHALEFETTEN UYGULANABİLİRLİK VE GİZLİLİK ELEŞTİRİLERİ
Tasarı parlamentodan yüksek oy oranıyla geçse de muhalefet kanadından tepkiler gecikmedi. Sol ve komünist milletvekilleri, yaş doğrulama sistemlerinin teknik olarak kolayca VPN ile aşılabileceğini ve bu kuralın tüm vatandaşlar için bir kimlik denetimine dönüşme riski taşıdığını savundu. Teklifin pratik hayatta karşılık bulmasının zor olduğunu belirten eleştirmenler, uygulamanın belirsizlikler barındırdığına dikkat çekti.
KARARIN ARKASINDAKİ NORM KORKUSU VE SAĞLIK RAPORLARI
Alınan sert tedbirlerin arkasında, ergenlik çağındaki gençlerin zihinsel sağlığına ilişkin yayımlanan tedirgin edici raporlar yer alıyor. Araştırmalar; kontrolsüz ekran kullanımının uyku bozukluklarına, özsaygı kaybına, siber zorbalığa ve depresyona yol açtığını gösteriyor. Fransa’daki resmi veriler, 12-17 yaş grubundaki gençlerin yarısından fazlasının her gün sosyal medyada vakit geçirdiğini ortaya koyarken, bu adımın tüm Avrupa için bir emsal ve test niteliği taşıyacağı değerlendiriliyor.
