Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan yeni yasa taslağı, marketlerde satılan birçok ürün için yeni bir maliyet kalemi oluşturuyor. “Sağlıklı Hayata Katkı Fonu” adı verilen sistemle bazı gıda ürünleri ve tütün mamullerinden ek kesintiler alınması planlanıyor.
Uzmanlar, üretici ve satıcıların bu maliyetleri ürün fiyatlarına yansıtması halinde vatandaşın markette yeni zamlarla karşılaşabileceğine dikkat çekiyor.
KOLA VE ENERJİ İÇECEKLERİNE EK YÜK
Taslağa göre şekerli içeceklerden, içerdikleri şeker miktarına göre ilave fon kesintisi alınacak.
100 mililitre başına 1 TL’den başlayan kesintinin bazı ürünlerde 5 TL’ye kadar çıkabileceği belirtiliyor. Özellikle gazlı içecekler ve yüksek şeker içeren ürünlerin bu düzenlemeden daha fazla etkilenmesi bekleniyor.
CİPS VE ATIŞTIRMALIKLARA YÜZDE 20 KESİNTİ
Fon kapsamında yalnızca içecekler değil, atıştırmalık ürünler de yer alıyor.
Cips, kraker ve benzeri ürünlerin satış fiyatı üzerinden yüzde 20 oranında kesinti öngörülüyor. Nişasta bazlı şeker kullanılan ürünlerde ise bu oranların daha da yükselmesi planlanıyor.
Bazı ürünlerde ek maliyetin yüzde 40 seviyesine kadar çıkabileceği ifade ediliyor.
SİGARAYA YENİ MALİYET
Taslakta tütün ürünleri için de yeni düzenlemeler bulunuyor.
Paketli tütün mamullerinden kutu başına 20 TL fon kesintisi alınması planlanırken, açık tütünde kilogram başına 100 TL ek yük öngörülüyor.
Bu düzenlemenin sigara fiyatlarına yeni zam baskısı oluşturabileceği değerlendiriliyor.
CUMHURBAŞKANINA GENİŞ YETKİ
Taslakta dikkat çeken maddelerden biri de Cumhurbaşkanına verilen yetki oldu.
Buna göre belirlenen fon miktarları yarıya indirilebilecek veya iki katına kadar artırılabilecek.
Ayrıca tüm oranlar her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenecek.
GELİRLER NEREDE KULLANILACAK?
Fon kapsamında toplanacak kaynakların; okullarda sağlıklı beslenme programları, obeziteyle mücadele çalışmaları, diş sağlığı taramaları, spor alanları, yürüyüş yolları ve tütün denetimlerinde kullanılması planlanıyor.
Ayrıca gıda sektöründe şeker kullanımını azaltmaya yönelik AR-GE projeleri de fondan desteklenecek.
MUHALEFETTEN “ÖRTÜLÜ ZAM” ELEŞTİRİSİ GELEBİLİR
Düzenleme henüz taslak aşamasında olmasına rağmen, ürünlerden alınacak yeni kesintilerin doğrudan tüketici fiyatlarına yansıma ihtimali tartışma yarattı.
Ekonomistler, vergi veya fon adı altında getirilen yeni maliyetlerin çoğu zaman raf fiyatlarına eklendiğini belirterek, düzenlemenin uygulamaya geçmesi halinde vatandaşın markette daha yüksek fiyatlarla karşılaşabileceği görüşünü dile getiriyor.
