Son dönemde bazı bölgelerde tespit edilen hantavirüs vakaları kamuoyunda endişe yaratırken, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Meral Sönmezoğlu virüse ilişkin kapsamlı değerlendirmelerde bulundu.
Sönmezoğlu, hantavirüslerin başlıca kemirgenler ve bazı böcekçil memeliler tarafından taşındığını belirterek, virüsün enfekte hayvanların idrarı, dışkısı ve tükürüğü yoluyla çevreye yayıldığını söyledi.
Uzmanlara göre virüsün insandan insana bulaşması ise son derece nadir görülüyor.
TARİHİ KORE SAVAŞI’NA UZANIYOR
Hantavirüsün yeni bir tehdit olmadığını vurgulayan uzmanlar, virüsün ilk kez 1978 yılında Kore’de Hantaan Nehri çevresinde tanımlandığını belirtiyor.
Adını da bu bölgeden alan virüsün, aslında Kore Savaşı sırasında Amerikan askerlerinde görülen ağır enfeksiyon vakalarıyla dikkat çektiği biliniyor.
O dönemde yüksek ateş, kanama ve böbrek yetmezliğiyle seyreden hastalık nedeniyle çok sayıda asker yaşamını yitirmişti.
Bugün hantavirüs ailesinde yaklaşık 40 farklı tür bulunduğu, bunlardan 22’sinin insanlarda hastalık yapabildiği ifade ediliyor.
İKİ FARKLI KLİNİK TABLOYA YOL AÇIYOR
Uzmanlara göre hantavirüs enfeksiyonları, virüsün türüne göre farklı hastalık tablolarına neden olabiliyor.
Amerika kıtasında daha çok görülen Hantavirüs Kardiyopulmoner Sendromu (HCPS), akciğerleri etkileyerek ciddi solunum sorunlarına yol açıyor. Bu tabloda akciğerlerde sıvı birikimi ve dolaşım bozuklukları öne çıkıyor.
Avrupa ve Asya’da ise daha çok Renal Sendromlu Hemorajik Ateş (HFRS) görülüyor. Bu formda böbrek yetmezliği, düşük tansiyon ve kanama eğilimi dikkat çekiyor.
Türkiye’de bildirilen vakaların çoğunlukla bu ikinci grupta yer aldığı belirtiliyor.
KİMLER RİSK ALTINDA?
Prof. Dr. Sönmezoğlu’na göre bazı meslek gruplarında risk daha yüksek.
Özellikle:
- Tarım çalışanları
- Ormancılık sektörü çalışanları
- Hayvancılıkla uğraşanlar
- Uzun süre kapalı kalmış alanları temizleyen kişiler
- Kemirgenlerin bulunabileceği ortamlarda çalışanlar
risk grubunda değerlendiriliyor.
Kemirgenlerin kirlettiği alanlarda yapılan temizliklerin dikkatli yürütülmesi gerektiği vurgulanıyor.
BELİRTİLER GRİP SANILABİLİR
Hastalığın erken belirtileri çoğu zaman grip ya da başka viral enfeksiyonlarla karıştırılabiliyor.
Virüse maruz kaldıktan sonra 1 ila 8 hafta içinde ortaya çıkabilen belirtiler arasında:
- Ateş
- Kas ağrısı
- Baş ağrısı
- Karın ağrısı
- Bulantı
- Kusma
yer alıyor.
İlerlemiş vakalarda ise tablo ağırlaşabiliyor.
Akciğer ödemi, ciddi nefes darlığı ve böbrek yetmezliği gibi hayati risk taşıyan komplikasyonlar gelişebiliyor.
TEDAVİSİ VE AŞISI YOK
Uzmanlar, hantavirüs için halen onaylanmış özel bir antiviral ilaç ya da yaygın kullanılan bir aşının bulunmadığını belirtiyor.
Tedavi süreci tamamen destekleyici tıbbi müdahaleler üzerinden yürütülüyor.
Hastanın solunum desteği alması, sıvı-elektrolit dengesinin korunması ve böbrek fonksiyonlarının izlenmesi temel yaklaşım olarak öne çıkıyor.
Erken teşhisin ise hayati önem taşıdığı vurgulanıyor.
DÜNYADA DURUM NE?
Dünya genelinde yılda yaklaşık 10 bin ila 100 bin arasında hantavirüs vakası görüldüğü tahmin ediliyor.
Vakaların en yoğun görüldüğü bölgeler:
- Çin
- Güney Kore
- Kuzey ve Orta Avrupa
olarak sıralanıyor.
Amerika kıtasında vaka sayısı daha düşük olsa da ölüm oranlarının daha yüksek olduğu belirtiliyor.
Avrupa ve Asya’da ölüm oranları yüzde 1 ila 15 arasında değişirken, Amerika kıtasında bu oran yüzde 20 ila 50’ye kadar çıkabiliyor.
Türkiye’de ise 2009’dan bu yana bildirilen vaka sayılarının sınırlı kaldığı ifade ediliyor.
KORUNMAK İÇİN NELERE DİKKAT EDİLMELİ?
Uzmanlara göre korunmanın en etkili yolu kemirgen temasını önlemek.
Prof. Dr. Sönmezoğlu’nun önerileri şöyle:
- Yaşam alanlarını temiz tutun
- Kemirgen girişlerini engelleyin
- Gıdaları kapalı ve güvenli alanlarda saklayın
- Temizlik sırasında toz oluşumunu önleyin
- Kirli alanları temizlemeden önce nemlendirin
- El hijyenine dikkat edin
Uzmanlar, özellikle kemirgen teması öyküsü bulunan ve grip benzeri belirtiler yaşayan kişilerin vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurması gerektiğini belirtiyor.
